भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग लागवड योजना २०२६: फळझाडे लावण्यासाठी १००% अनुदान; असा करा MahaDBT वर अर्ज

भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग लागवड योजना २०२६ (Bhausaheb Fundkar Falbag Lagwad Yojana 2026): महाराष्ट्रातील शेतकरी बांधवांचे उत्पन्न शाश्वत आणि दुप्पट करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागामार्फत (Department of Agriculture, Maharashtra) ‘भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग लागवड योजना’ राबवली जात आहे. पारंपारिक पिकांच्या तुलनेत फळबागांमधून शेतकऱ्यांना दरवर्षी खात्रीशीर आणि भरघोस नफा मिळतो. मात्र, सुरुवातीला फळझाडांची रोपे खरेदी करणे, खड्डे खोदणे, ठिबक सिंचन बसवणे आणि खते-औषधांचा खर्च जास्त असल्यामुळे सर्वसामान्य शेतकरी फळबागांकडे वळण्यास कचरतात.

या समस्येवर मात करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना थेट १००% पर्यंत शासकीय अनुदान (100% Government Subsidy) देण्याचा मोठा निर्णय घेतला आहे. जे शेतकरी महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजनेच्या (MGNREGA) निकषात बसत नाहीत, अशा सर्व प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी ही योजना लागू आहे. या लेखात आपण योजनेची पात्रता, समाविष्ट १६ फळपिके, अनुदानाचे तीन वर्षांचे हप्ते आणि महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवर ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा याची सोपी व सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.

भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग लागवड योजना २०२६: ठळक बाबी एका दृष्टिक्षेपात (Overview)

शेतकरी मित्रांच्या सोयीसाठी या योजनेचा मुख्य तपशील खालील तक्त्यामध्ये दिला आहे:

Telegram group मध्ये जॉईन व्हा
बाबी (Particulars) तपशील (Details)
योजनेचे नाव (Scheme Name) भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग लागवड योजना २०२६ (Bhausaheb Fundkar Fruit Plantation Scheme)
राबवणारा विभाग (Department) कृषी व फलोत्पादन विभाग, महाराष्ट्र शासन (Horticulture Department)
अनुदानाचे प्रमाण (Subsidy Amount) १००% शासकीय अनुदान (पहिल्या ३ वर्षांत ५०:३०:२० या प्रमाणात)
क्षेत्र मर्यादा (Land Limit) किमान ०.२० हेक्टर (५० गुंठे) ते कमाल ६.०० हेक्टर (१५ एकर)
अर्ज करण्याची पद्धत (Application Mode) महाडीबीटी (MahaDBT Farmer Portal) वर ऑनलाइन अर्ज
अधिकृत वेबसाइट (Official Portals) mahadbt.maharashtra.gov.in व krishi.maharashtra.gov.in

योजनेअंतर्गत समाविष्ट असलेली १६ फळपिके (16 Eligible Fruit Crops)

भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग योजनेअंतर्गत महाराष्ट्रातील विविध हवामानानुसार खालील १६ प्रमुख फळझाडांच्या लागवडीसाठी शासनाकडून भरघोस अनुदान दिले जाते:

अ.क्र. फळपीक (Fruit Crop) शिफारस केलेले अंतर (Recommended Spacing)
१ आंबा (Mango – हापूस, केशर, राजापुरी) १० x १० मीटर / ५ x ५ मीटर (सघन लागवड)
२ डाळिंब (Pomegranate – भगवा, गणेश) ४.५ x ३.० मीटर / ५ x ३ मीटर
३ संत्रा व मोसंबी (Orange & Sweet Lime) ६ x ६ मीटर
४ पेरू (Guava – सरदार / लखनौ ४९, व्हीएनआर) ६ x ६ मीटर / ३ x २ मीटर (अतिसघन)
५ सीताफळ (Custard Apple – बाळानगर, एनएमके गोल्डन) ५ x ५ मीटर
६ कागदी लिंबू (Acid Lime – साई सरबती, फुले सरबती) ६ x ६ मीटर
७ आवळा (Aonla – कृष्णा, कांचन, एनए-७) ६ x ६ मीटर
८ चिकू (Chiku – कालीपत्ती, क्रिकेट बॉल) १० x १० मीटर
९ जांभूळ (Jamun – कोकण बहाडोली) १० x १० मीटर
१० अंजीर, नारळ, बोर, ड्रॅगन फ्रूट व ॲव्होकॅडो विहित शास्त्रीय अंतरानुसार

शेतकऱ्यांसाठी इतर फायदेशीर कृषी योजनांची माहिती घेण्यासाठी तुम्ही आमचा नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना (PoCRA 2.0) हा लेख जरूर वाचा.

अनुदानाचे स्वरूप आणि हप्ते (Subsidy Pattern – 50:30:20)

फळबागेची लागवड करून झाडे व्यवस्थित जगवणे अत्यंत आवश्यक असते. म्हणूनच कृषी विभागाने अनुदानाची रक्कम एकाच वेळी न देता सलग तीन वर्षांमध्ये विभागून दिली आहे:

वर्ष (Year) अनुदानाची टक्केवारी (Subsidy Share) शर्त व नियम (Condition)
पहिले वर्ष (1st Year) एकूण खर्चाच्या ५०% अनुदान खड्डे खोदणे, रोपे खरेदी, लागवड व खते खतांचा खर्च. लागवड पूर्ण झाल्यानंतर कृषी अधिकाऱ्यांमार्फत जिओ-टॅगिंग (Geo-tagging) व पंचनामा.
दुसरे वर्ष (2nd Year) एकूण खर्चाच्या ३०% अनुदान पहिल्या वर्षी लावलेल्या झाडांपैकी किमान ७५% ते ८०% झाडे जिवंत असणे बंधनकारक आहे.
तिसरे वर्ष (3rd Year) एकूण खर्चाच्या २०% अनुदान तिसऱ्या वर्षाच्या अखेरीस किमान ९०% झाडे सुस्थितीत जिवंत असल्यास अंतिम हप्ता थेट बँक खात्यात जमा होतो.

योजनेसाठी आवश्यक पात्रता व अटी (Eligibility Criteria)

या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी खालील निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे:

Telegram group मध्ये जॉईन व्हा
  • महाराष्ट्राचा रहिवासी: अर्जदार शेतकरी हा महाराष्ट्र राज्याचा कायमस्वरूपी रहिवासी असला पाहिजे.
  • जमिनीची मालकी: शेतकऱ्याच्या स्वतःच्या नावावर शेतजमीन आणि अद्ययावत सातबारा (7/12) व ८-अ (8A) उतारा असणे आवश्यक आहे. सामाईक शेतजमीन असल्यास इतर सह-हिस्सेदारांचे संमतीपत्र (NOC) जोडावे लागेल.
  • पाण्याची कायमस्वरूपी सोय: फळबागेसाठी विहीर, बोअरवेल, शेततळे किंवा कालव्याचे पाणी उपलब्ध असणे आणि पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्यासाठी ठिबक सिंचन (Drip Irrigation) संच असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
  • क्षेत्र मर्यादा: वैयक्तिक शेतकरी किमान २० गुंठे (०.२० हेक्टर) ते कमाल ६ हेक्टरपर्यंत योजनेचा लाभ घेऊ शकतात.
  • रोजगार हमी योजनेचे वगळलेले शेतकरी: ज्या शेतकऱ्यांना मनरेगा (MGNREGA) अंतर्गत फळबाग योजनेचा लाभ मिळत नाही, ते सर्व शेतकरी या भाऊसाहेब फुंडकर योजनेसाठी पात्र आहेत.

शेततळ्यातील गाळ काढून शेतजमीन सुपीक करण्याच्या योजनेविषयी जाणून घेण्यासाठी आमचा गाळमुक्त धरण व गाळयुक्त शिवार योजना २०२६ हा लेख नक्की वाचा.

आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents for Application)

महाडीबीटी पोर्टलवर फळबाग लागवड योजनेचा फॉर्म भरताना खालील कागदपत्रे सोबत ठेवावीत:

  • शेतकऱ्याचे आधार कार्ड (Aadhaar Card) आणि आधार लिंक असलेला मोबाईल नंबर.
  • चालू वर्षाचा डिजिटल स्वाक्षरी असलेला ७/१२ उतारा आणि ८-अ खाते उतारा.
  • बँक पासबुकच्या पहिल्या पानाची प्रत (बँक खाते आधार लिंक असणे आवश्यक).
  • सामाईक खातेदार असल्यास सहहिस्सेदारांचे संमतीपत्र (Declaration / NOC).
  • सिंचनाची सोय असल्याचा पुरावा (विहीर / बोअरवेल / शेततळे नोंद).
  • जातीचे प्रमाणपत्र (अनुसूचित जाती व जमाती प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी).

तसेच अनुसूचित जातीच्या शेतकऱ्यांना विहीर आणि कृषी पंपासाठी दिल्या जाणाऱ्या अनुदानाबद्दल आमचा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना २०२६ हा लेख नक्की वाचा.

महाडीबीटी (MahaDBT) वर ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Guide)

शेतकरी मित्रांनो, तुम्ही खालील सोप्या पायऱ्या वापरून स्वतःच्या मोबाईलवरून किंवा जवळच्या ‘आपले सरकार सेवा केंद्र’ (CSC Center) वर जाऊन अर्ज करू शकता:

  1. महाडीबीटी पोर्टल उघडा: सर्वात आधी महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत महाडीबीटी पोर्टल mahadbt.maharashtra.gov.in वर जा.
  2. शेतकरी योजना लॉगिन करा: ‘शेतकरी योजना’ (Farmer Schemes) या पर्यायावर क्लिक करा आणि तुमचा आधार क्रमांक किंवा युझर आयडी-पासवर्ड टाकून लॉगिन करा.
  3. घटक निवडा: मुख्य डॅशबोर्डवर ‘फलोत्पादन’ (Horticulture) विभागामध्ये जा आणि ‘भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग लागवड योजना’ हा घटक निवडा.
  4. जमीन व फळझाडांची माहिती भरा: तुमचा जिल्हा, तालुका, गाव, गट क्रमांक निवडा. तुम्हाला ज्या फळझाडांची लागवड करायची आहे ते फळपीक, लागवडीचे अंतर आणि क्षेत्राची अचूक नोंद करा.
  5. कागदपत्रे अपलोड करा: सातबारा, संमतीपत्र व बँक तपशील अपलोड करा आणि फॉर्म सबमिट करा.
  6. लॉटरी व पूर्वसंमती (Pre-Sanction): कृषी विभागामार्फत ऑनलाईन सोडत (Computerized Lottery) काढली जाते. सोडतीत निवड झाल्यानंतर कृषी अधिकाऱ्यांकडून स्थळ पाहणी केली जाते आणि तुम्हाला अधिकृत पूर्वसंमती पत्र (Pre-Sanction Letter) दिले जाते.
  7. लागवड व अनुदान वाटप: पूर्वसंमती मिळाल्यानंतर शासकीय किंवा मान्यताप्राप्त रोपवाटिकेतून (Nursery) दर्जेदार रोपे आणून लागवड पूर्ण करावी. त्यानंतर कृषी सहाय्यक पंचनामा करून पहिल्या हप्त्याचे अनुदान थेट तुमच्या बँक खात्यात जमा करतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQs)

१. भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग योजनेत किती अनुदान मिळते?

या योजनेअंतर्गत फळझाडांच्या लागवडीसाठी शासनाकडून १००% अनुदान दिले जाते. हे अनुदान ३ वर्षांत ५०%, ३०% आणि २०% याप्रमाणे बँक खात्यात थेट जमा होते.

२. एका शेतकऱ्याला किती क्षेत्रावर फळबाग करता येते?

किमान २० गुंठे (०.२० हेक्टर) ते जास्तीत जास्त ६ हेक्टरपर्यंत एका शेतकऱ्याला फळबाग लागवड करता येते.

३. झाडे जगवण्याचे काय नियम आहेत?

दुसऱ्या वर्षीचा हप्ता मिळण्यासाठी पहिल्या वर्षी लावलेली किमान ७५% ते ८०% झाडे जिवंत असणे आवश्यक आहे आणि तिसऱ्या वर्षी किमान ९०% झाडे जिवंत असणे गरजेचे आहे.

४. योजनेसाठी अधिकृत अर्ज कुठे करावा?

या योजनेसाठी अर्ज केवळ महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत mahadbt.maharashtra.gov.in या शेतकरी पोर्टलवर ऑनलाईन स्वीकारले जातात.

निष्कर्ष: भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग लागवड योजना ही महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त व कोरडवाहू शेतकऱ्यांसाठी वरदान ठरत आहे. जर तुमच्याकडे पाण्याची पुरेशी सोय असेल, तर आजच महाडीबीटी पोर्टलवर फळबागेसाठी अर्ज करा आणि शेतीतून दरवर्षी लाखो रुपयांचे शाश्वत उत्पन्न मिळवा!

Leave a Comment