महाराष्ट्र राज्यातील शासकीय, स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या (जिल्हा परिषद, महानगरपालिका, नगरपालिका) आणि शासकीय अनुदानित शाळांमध्ये इयत्ता ८ वी मध्ये शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी शालेय शिक्षण विश्वातून एक अत्यंत महत्त्वाची आणि आनंदाची बातमी समोर आली आहे. महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे (MSCE Pune) यांच्यामार्फत आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील गुणवंत विद्यार्थ्यांसाठी राबवण्यात येणाऱ्या ‘राष्ट्रीय आर्थिक दुर्बल घटक शिष्यवृत्ती योजना परीक्षा २०२६-२७’ (NMMS Exam 2026-27) ची अधिकृत अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली असून ऑनलाइन अर्ज भरण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे.
या शिष्यवृत्ती योजनेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे परीक्षेत गुणवत्ता यादीत येणाऱ्या पात्र विद्यार्थ्यांना इयत्ता ९ वी ते १२ वी अशा सलग ४ वर्षांसाठी दरमहा ₹१,००० म्हणजेच वार्षिक ₹१२,००० याप्रमाणे एकूण ₹४८,०००/- रुपयांची आर्थिक शिष्यवृत्ती थेट केंद्र शासनामार्फत बँक खात्यात दिली जाते. आर्थिक परिस्थितीअभावी हुशार विद्यार्थ्यांचे शिक्षण थांबू नये, हा या योजनेचा मुख्य हेतू आहे.
📌 NMMS शिष्यवृत्ती परीक्षा २०२६-२७: ठळक वैशिष्ट्ये (Quick Highlights)
| तपशील | अधिकृत माहिती |
|---|---|
| परीक्षा नियामक मंडळ | महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे (MSCE Pune) |
| योजनेचे नाव | National Means-cum-Merit Scholarship Scheme (NMMS) |
| पात्र इयत्ता | सध्या इयत्ता ८ वी मध्ये शिकणारे विद्यार्थी |
| शिष्यवृत्ती रक्कम | वार्षिक ₹१२,०००/- (४ वर्षांत एकूण ₹४८,०००/- थेट खात्यात) |
| परीक्षेचा दिनांक | २० डिसेंबर २०२६ (रविवार) |
| कौटुंबिक उत्पन्न मर्यादा | पालकांचे सर्व मार्गांनी मिळून वार्षिक उत्पन्न ₹३,५०,०००/- पेक्षा कमी |
| परीक्षेचे माध्यम | मराठी, इंग्रजी, हिंदी, उर्दू, गुजराती, सिंधी, तेलगू व कन्नड |
| अधिकृत संकेतस्थळ | mscepune.in व mscenmms.in |
👤 विद्यार्थी पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
- विद्यार्थी चालू शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ मध्ये मान्यताप्राप्त शासकीय, अनुदानित किंवा स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या शाळेत इयत्ता ८ वी मध्ये नियमित शिकत असावा.
- विद्यार्थ्याने इयत्ता ७ वीच्या वार्षिक परीक्षेत किमान ५५% गुण मिळवून उत्तीर्ण झालेले असावे (SC/ST प्रवर्गासाठी ५% सूट, म्हणजेच किमान ५०% गुण आवश्यक).
- विद्यार्थ्याच्या पालकांचे सर्व मार्गांनी मिळून वार्षिक उत्पन्न ₹३,५०,०००/- (तीन लाख पन्नास हजार) पेक्षा जास्त नसावे.
- अपवादात्मक अपात्रता: केंद्रीय विद्यालय, नवोदय विद्यालय, सैनिकी शाळा आणि विनाअनुदानित (Self-financed) खाजगी कॉन्व्हेंट शाळांमधील विद्यार्थी या योजनेसाठी अपात्र आहेत.
📝 परीक्षेचे स्वरूप व विषयनिहाय गुण विभागणी (Exam Pattern)
NMMS परीक्षा ही वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी (MCQ OMR Sheet) स्वरूपाची असून एकाच दिवशी दोन सत्रांमध्ये ९० गुणांचे दोन पेपर घेतले जातात:
| पेपर | विषय | प्रश्न संख्या | एकूण गुण | वेळ |
|---|---|---|---|---|
| पेपर १ | बौद्धिक क्षमता चाचणी (MAT – Mental Ability Test) | ९० प्रश्न | ९० गुण | ९० मिनिटे |
| पेपर २ | शालेय क्षमता चाचणी (SAT – Scholastic Aptitude Test) (सामान्य विज्ञान: ३५, समाजशास्त्र: ३५, गणित: २०) |
९० प्रश्न | ९० गुण | ९० मिनिटे |
| एकूण | दोन्ही पेपर मिळून | १८० प्रश्न | १८० गुण | ३ तास |
टीप: परीक्षेत कोणतीही नकारात्मक गुणदान पद्धत (Negative Marking) नसते. दिव्यांग विद्यार्थ्यांना परीक्षेसाठी प्रत्येकी ३० मिनिटांचा अतिरिक्त वेळ दिला जातो.
📄 आवश्यक कागदपत्रांची यादी (Required Documents List)
- सक्षम महसूल प्राधिकाऱ्याने (तहसीलदार) दिलेला चालू वर्षाचा उत्पन्नाचा दाखला (₹३.५० लाखांच्या आतील).
- इयत्ता ७ वीचे अधिकृत गुणपत्रक (Marksheet).
- जातीचे प्रमाणपत्र (SC/ST/OBC प्रवर्गासाठी).
- दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र (४०% किंवा त्याहून अधिक दिव्यांगत्व असल्यास).
- विद्यार्थ्याचे स्वतःचे बँक पासबुक (आधार लिंक राष्ट्रीयकृत बँक खाते).
- विद्यार्थ्याचे आधार कार्ड व पासपोर्ट साईज फोटो.
🚀 अर्ज कसा करावा? (Application Procedure)
- NMMS परीक्षेचे ऑनलाइन अर्ज विद्यार्थ्यांमार्फत वैयक्तिकरित्या न भरता संबंधित शाळेमार्फत भरले जातात.
- शाळेच्या मुख्याध्यापकांनी महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषदेच्या अधिकृत पोर्टल mscenmms.in वर शाळेच्या युडायस कोड (UDISE Code) व पासवर्डने लॉगिन करावे.
- पात्र विद्यार्थ्यांची वैयक्तिक माहिती, आधार क्रमांक, जात प्रवर्ग आणि उत्पन्न तपशील अचूक नोंदवावेत.
- ऑनलाइन प्रणालीद्वारे आवश्यक परीक्षा शुल्क जमा करावे.
- अर्जाची अंतिम प्रिंट काढून मुख्याध्यापकांनी त्यावर स्वाक्षरी व शिक्का मारून शाळेच्या अभिलेखात सुरक्षित ठेवावी.
🔗 हे सुद्धा नक्की वाचा (संबंधित महत्त्वाचे शैक्षणिक व भरती लेख)
- महाराष्ट्र १० वी १२ वी बोर्ड परीक्षा २०२७ चे वेळापत्रक जाहीर: परीक्षेच्या अधिकृत तारखा पहा
- महाडीबीटी स्कॉलरशिप २०२६-२७ अर्ज प्रक्रिया सुरू: नवीन MahaDBT 2.0 पोर्टलवरून असा भरा फॉर्म
- महाराष्ट्र जिल्हा परिषद भरती निकाल २०२६ जाहीर: गुणवत्ता यादी व कट-ऑफ मार्क्स प्रसिद्ध
- १०वी, १२वी परीक्षा फी माफ २०२७: राज्यातील ३०५ दुष्काळग्रस्त तालुक्यांतील विद्यार्थ्यांना मोठा दिलासा
❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQs)
प्र. १: NMMS शिष्यवृत्ती मिळवण्यासाठी किमान किती गुण मिळवावे लागतात?
उत्तर: खुल्या व ओबीसी प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांना दोन्ही पेपर मिळून किमान ४०% गुण (७२ गुण) आणि एससी/एसटी प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांना किमान ३२% गुण (५८ गुण) मिळवणे अनिवार्य असते; त्यानंतर जिल्हास्तरीय कोट्यानुसार मेरिट लिस्ट तयार होते.
प्र. २: शिष्यवृत्तीचे पैसे कधी जमा होतात?
उत्तर: परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर राष्ट्रीय शिष्यवृत्ती पोर्टलवर (NSP Portal) दरवर्षी नोंदणी व नूतनीकरण केल्यानंतर वर्षातून एकदा थेट बँक खात्यात ₹१२,००० जमा केले जातात.
माहितीपर सूचना (Disclaimer): सदर माहिती महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे (MSCE Pune) यांच्या अधिकृत प्रसिद्धीपत्रकानुसार संकलित केली आहे. परीक्षा नियम, वेळापत्रक व केंद्रांबाबत अधिकृत माहितीसाठी mscenmms.in ला भेट द्यावी.