श्रावण बाळ योजना २०२६: ६५ वर्षांवरील वृद्धांना दरमहा मिळणार ₹१,५०० पेन्शन; असा करा अर्ज

श्रावण बाळ सेवा राज्य निवृत्तीवेतन योजना २०२६ (Shravan Bal Seva Rajya Nivruttivetan Yojana Maharashtra 2026): उतारवयामध्ये जेव्हा शरीराची साथ सुटते, कमाईचे कोणतेही साधन उरत नाही आणि औषधोपचाराचा खर्च वाढतो, तेव्हा सर्वसामान्य ज्येष्ठ नागरिकांना (Senior Citizens) मुलांवर किंवा इतरांवर अवलंबून राहावे लागते. वृद्ध वयात प्रत्येक आजी-आजोबांना स्वाभिमानाने आणि सन्मानाने जगता यावे, यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागामार्फत ‘श्रावण बाळ सेवा राज्य निवृत्तीवेतन योजना’ अत्यंत यशस्वीपणे राबवली जात आहे.

या योजनेअंतर्गत राज्यातील ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वय असणाऱ्या वृद्ध नागरिकांना दरमहा ₹१,५००/- इतके मासिक निवृत्तीवेतन (Monthly Pension / Financial Assistance) थेट बँक खात्यात दिले जाते. ही रक्कम थेट लाभ हस्तांतरणाद्वारे (Direct Benefit Transfer – DBT) दरमहा थेट ज्येष्ठांच्या आधार संलग्न बँक खात्यात जमा केली जाते. या योजनेत गट ‘अ’ (BPL कुटुंबे) आणि गट ‘ब’ (अल्प उत्पन्न कुटुंबे) अशा दोन वर्गांमधून लाभ दिला जातो. या लेखात आपण योजनेची पात्रता, वयाचा पुरावा, आवश्यक कागदपत्रे आणि ऑनलाईन व ऑफलाईन अर्ज करण्याची सोपी पद्धत सविस्तर जाणून घेणार आहोत.

Table of Contents

श्रावण बाळ योजना २०२६: ठळक बाबी एका दृष्टिक्षेपात (Overview)

ज्येष्ठ नागरिक आणि त्यांच्या कुटुंबीयांच्या सोयीसाठी श्रावण बाळ योजनेचा मुख्य तपशील खालील तक्त्यामध्ये दिला आहे:

Telegram group मध्ये जॉईन व्हा
बाबी (Particulars) तपशील (Details)
योजनेचे नाव (Scheme Name) श्रावण बाळ सेवा राज्य निवृत्तीवेतन योजना २०२६ (Shravan Bal Pension Scheme)
राबवणारा विभाग (Department) सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग, महाराष्ट्र शासन
मिळणारे मासिक पेन्शन (Monthly Pension) दरमहा ₹१,५००/- प्रति लाभार्थी (थेट बँक खात्यात DBT द्वारे)
पात्र लाभार्थी (Target Beneficiaries) ६५ वर्षे व त्याहून अधिक वयाचे वृद्ध स्त्री व पुरुष नागरिक
योजनेचे वर्गीकरण (Categories) गट ‘अ’ (दारिद्र्य रेषेखालील – BPL) व गट ‘ब’ (वार्षिक उत्पन्न ₹२१,००० च्या आत)
अर्ज करण्याची पद्धत (Application Mode) आपले सरकार / एसएएस पोर्टलवर ऑनलाईन किंवा तहसील कार्यालयात ऑफलाइन
अधिकृत संकेतस्थळ (Official Website) sas.mahait.org व sjsa.maharashtra.gov.in

योजनेचे दोन मुख्य गट व मिळणारे अर्थसहाय्य (Categories: Group A & Group B)

श्रावण बाळ योजनेअंतर्गत लाभार्थ्यांची विभागणी दोन गटांमध्ये केली जाते आणि दोघांनाही दरमहा ₹१,५०० पेन्शन दिली जाते:

योजनेचा गट (Category Group) पात्रतेचे निकष (Eligibility Criteria) मिळणारी मासिक पेन्शन (Monthly Pension)
गट ‘अ’ (Group A – BPL ज्येष्ठ नागरिक) वय ६५ वर्षे पूर्ण आणि केंद्र/राज्य शासनाच्या दारिद्र्य रेषेखालील (BPL) कुटुंबांच्या यादीत नाव असणे आवश्यक. (इंदिरा गांधी राष्ट्रीय वृद्धापकाळ निवृत्तीवेतन योजनेचे लाभार्थी). दरमहा ₹१,५००/- (केंद्र शासन ₹३०० + राज्य शासन ₹१,२००)
गट ‘ब’ (Group B – अल्प उत्पन्न ज्येष्ठ नागरिक) वय ६५ वर्षे पूर्ण, ज्यांचे नाव बीपीएल यादीत नाही; परंतु कुटुंबाचे सर्व मार्गांनी मिळणारे वार्षिक उत्पन्न ₹२१,००० च्या आत आहे. दरमहा ₹१,५००/- (संपूर्ण रक्कम राज्य शासनाकडून)

ज्येष्ठ नागरिकांसाठी मोफत आरोग्य उपकरणे व ₹३,००० आर्थिक मदतीसाठी आमचा मुख्यमंत्री वयोश्री योजना २०२६ हा लेख नक्की वाचा.

योजनेसाठी आवश्यक पात्रता व अटी (Eligibility Criteria)

श्रावण बाळ सेवा राज्य निवृत्तीवेतन योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी खालील निकष पूर्ण करणे अनिवार्य आहे:

  • वयोमर्यादा: अर्जदार वृद्ध व्यक्तीचे वय अर्ज करताना किमान ६५ वर्षे पूर्ण असणे बंधनकारक आहे.
  • महाराष्ट्राचे रहिवासी: लाभार्थी व्यक्ती ही महाराष्ट्र राज्याची किमान १५ वर्षांपासून कायमस्वरूपी रहिवासी असणे आवश्यक आहे (अधिवास दाखला किंवा १५ वर्षांचा रहिवासी पुरावा).
  • उत्पन्न मर्यादा (गट ‘ब’ साठी): कुटुंबाचे सर्व मार्गांनी मिळणारे वार्षिक उत्पन्न ₹२१,००० (एकवीस हजार रुपये) पेक्षा जास्त नसावे. तहसीलदारांचा वैध उत्पन्नाचा दाखला आवश्यक आहे.
  • इतर समांतर पेन्शन नसावी: अर्जदाराला शासकीय सेवेतून नियमित पेन्शन किंवा इतर कोणत्याही योजनेतून समांतर निवृत्तीवेतन मिळत नसावे.
  • बँक खाते: अर्जदाराचे स्वतःचे राष्ट्रीयीकृत बँकेत किंवा पोस्ट ऑफिसमध्ये खाते असणे आणि ते आधार कार्डशी संलग्न (Aadhaar Seeded) असणे बंधनकारक आहे.

निराधार, विधवा आणि दिव्यांग व्यक्तींसाठी दरमहा मिळणाऱ्या ₹१,५०० पेन्शनबद्दल जाणून घेण्यासाठी आमचा संजय गांधी निराधार योजना २०२६ दरमहा पेन्शन हा लेख जरूर तपासा.

Telegram group मध्ये जॉईन व्हा

अर्ज करण्यासाठी लागणारी आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)

श्रावण बाळ योजनेचा अर्ज सादर करताना खालील कागदपत्रांच्या साक्षांकित प्रती सोबत जोडणे आवश्यक आहे:

  • अर्जदाराचे आधार कार्ड (Aadhaar Card) किंवा मतदार ओळखपत्र.
  • वयाचा अधिकृत पुरावा: शाळा सोडल्याचा दाखला (TC / LC), जन्म दाखला, मतदार ओळखपत्र किंवा सरकारी ग्रामीण रुग्णालय/जिल्हा शल्यचिकित्सकांचे वयाचे वैद्यकीय प्रमाणपत्र.
  • उत्पन्नाचा दाखला: तहसीलदारांनी दिलेला कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्नाचा दाखला (वार्षिक उत्पन्न ₹२१,००० च्या आत) किंवा बीपीएल रेशन कार्ड प्रत.
  • रहिवासी दाखला: महाराष्ट्रातील १५ वर्षे वास्तव्याचा पुरावा (रेशन कार्ड, मतदार यादीतील नाव, डोमिसाईल प्रमाणपत्र).
  • आधार संलग्न राष्ट्रीयीकृत बँक पासबुकच्या पहिल्या पानाची प्रत (Bank Passbook).
  • पासपोर्ट आकाराचे २ रंगीत फोटो.
  • विहित नमुन्यातील स्वयंघोषणापत्र (Self-Declaration).

रमाई आवास योजनेअंतर्गत स्वतःचे पक्के घर बांधण्यासाठी मिळणाऱ्या ₹२.५० लाख अनुदानाविषयी माहितीसाठी आमचा रमाई आवास घरकुल योजना २०२६ हा लेख नक्की वाचा.

श्रावण बाळ योजनेसाठी अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Application Guide)

ज्येष्ठ नागरिक खालील दोन सोप्या पद्धतींनी आपला अर्ज दाखल करू शकतात:

१. ऑफलाइन अर्ज पद्धत (Offline via Tahsildar Office):

  1. तालुका स्तरावरील तहसीलदार कार्यालय किंवा संजय गांधी योजना शाखा येथे जा.
  2. तेथून ‘श्रावण बाळ सेवा राज्य निवृत्तीवेतन योजना’ छापील अर्ज विनामूल्य मिळवा किंवा सेतू केंद्रातून घ्या.
  3. अर्जात वैयक्तिक माहिती, जन्मतारीख, पत्ता आणि बँक तपशील अचूक भरा.
  4. सोबत आधार कार्ड, वयाचा दाखला, उत्पन्नाचा दाखला आणि बँक पासबुक जोडा.
  5. तलाठी किंवा ग्रामसेवकांचा शिफारस अहवाल घेऊन अर्ज तहसील कार्यालयातील संजय गांधी योजना शाखेत जमा करा आणि पोहोच पावती (Receipt) घ्या.

२. ऑनलाईन अर्ज पद्धत (Online via Aaple Sarkar Portal):

  1. महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत पोर्टल aaplesarkar.mahaonline.gov.in किंवा sas.mahait.org वर जा.
  2. ‘नवीन वापरकर्ता नोंदणी’ करून लॉगिन करा आणि ‘सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग’ निवडा.
  3. योजनांच्या यादीतून ‘श्रावण बाळ सेवा राज्य निवृत्तीवेतन योजना’ निवडा.
  4. ऑनलाईन फॉर्ममध्ये माहिती भरा, कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा आणि अर्ज अंतिम सबमिट करा.
  5. अर्जाचा नोंदणी क्रमांक (Application Tracking ID) सेव्ह करून ठेवा.

अर्ज मंजुरी व पेन्शन जमा होण्याची प्रक्रिया (Approval & Disbursement)

अर्ज जमा झाल्यानंतर तहसीलदार यांच्या अध्यक्षतेखालील तालुकास्तरीय संजय गांधी निराधार योजना समिती दरमहा बैठक घेऊन अर्जांची तपासणी करते. समितीने मंजुरी दिल्यानंतर लाभार्थ्याला मंजुरी आदेश (Sanction Letter) दिला जातो. त्यानंतर दरमहा ₹१,५००/- चे निवृत्तीवेतन थेट लाभार्थ्यांच्या आधार लिंक बँक खात्यात थेट लाभ हस्तांतरणाद्वारे (DBT) दरमहा जमा केले जाते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQs)

१. श्रावण बाळ योजनेतून दरमहा किती रुपये पेन्शन मिळते?

पात्र ज्येष्ठ नागरिकांना दरमहा ₹१,५००/- (पंधराशे रुपये) इतके आर्थिक निवृत्तीवेतन थेट बँक खात्यात दिले जाते.

२. वयाची अट काय आहे?

अर्जदाराचे वय किमान ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक असणे आवश्यक आहे.

३. संजय गांधी निराधार योजनेतील लाभार्थी ६५ वर्षांनंतर काय करतात?

संजय गांधी निराधार योजनेतील लाभार्थी ६५ वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर त्यांना आपोआप श्रावण बाळ योजनेत वर्ग केले जाते आणि त्यांचे पेन्शन अखंड सुरू राहते.

४. या योजनेचे अधिकृत पोर्टल कोणते आहे?

या योजनेची अधिकृत माहिती व ऑनलाईन सुविधा sas.mahait.org आणि सामाजिक न्याय विभागाच्या sjsa.maharashtra.gov.in या पोर्टलवर उपलब्ध आहे.

निष्कर्ष: श्रावण बाळ सेवा राज्य निवृत्तीवेतन योजना ही महाराष्ट्रातील वयोवृद्ध नागरिकांना उतारवयात स्वाभिमानाने जगण्याचे बळ देणारी अत्यंत आदरणीय योजना आहे. जर तुमच्या कुटुंबात किंवा शेजारी ६५ वर्षांवरील गरजू आजी-आजोबा असतील, तर त्यांना या योजनेची माहिती देऊन तातडीने अर्ज करण्यास मदत करा!

Leave a Comment