महिला व बालविकास मंत्रालय (Ministry of Women and Child Development) आणि राज्यस्तरीय महिला व बालविकास विभाग (WCD / ICDS) यांच्यामार्फत दरवर्षी विविध पदांसाठी अंगणवाडी भरती राबवली जाते. ग्रामीण तसेच शहरी भागातील बालके, गरोदर महिला आणि स्तनदा माता यांच्या पोषण व आरोग्य संवर्धनासाठी अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीसांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरते.
स्थानिक पातळीवर महिलांना रोजगाराची सुवर्णसंधी उपलब्ध करून देणाऱ्या अंगणवाडी भरती २०२६ (Anganwadi Recruitment 2026) संदर्भातील सर्व प्रमुख बाबींची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
भरतीचा संक्षिप्त आढावा (Overview)
अंगणवाडी भरती २०२६ (Anganwadi Recruitment 2026) ही राज्य महिला व बालविकास विभाग (WCD) आणि एकात्मिक बाल विकास सेवा (ICDS) अंतर्गत राबवली जाते. या भरतीमध्ये अंगणवाडी कार्यकर्ती/सेविका (AWW), अंगणवाडी मदतनीस (AWH), मिनी अंगणवाडी कार्यकर्ती, पर्यवेक्षक (Supervisor) आणि बाल विकास प्रकल्प अधिकारी (CDPO) या पदांचा समावेश आहे. अर्ज प्रक्रिया ऑनलाइन आहे. बहुतांश राज्यांमध्ये अर्ज विनामूल्य असून, काही राज्यांत पर्यवेक्षक पदासाठी ₹१०० ते ₹५०० शुल्क आकारले जाते. निवड गुणवत्तेच्या आधारे केली जाणार आहे. तर पर्यवेक्षक पदासाठी लेखी परीक्षा व मुलाखत घेतली जाणार आहे.नोकरीचे ठिकाण संबंधित राज्यातील आणि जिल्ह्यातील रिक्त पदांनुसार निश्चित केले आहे.
पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
अंगणवाडी भरतीचे नियम मुख्यत्वे राज्य शासनांच्या धोरणांनुसार ठरवले जातात. पदांनुसार आवश्यक पात्रता खालीलप्रमाणे आहे:
अ. अंगणवाडी कार्यकर्ती / सेविका (Anganwadi Worker – AWW)
- शैक्षणिक पात्रता: मान्यताप्राप्त मंडळातून किमान १० वी किंवा १२ वी उत्तीर्ण.
- वयोमर्यादा: १८ ते ३५ वर्षे (SC/ST प्रवर्गासाठी ५ वर्षे आणि OBC प्रवर्गासाठी ३ वर्षे वयोमर्यादेत सूट).
- रहिवासी अट: उमेदवार संबंधित गाव किंवा प्रभागाचा (Ward) स्थानिक रहिवासी असणे अनिवार्य आहे.
- लिंग व वैवाहिक स्थिती: केवळ महिला उमेदवार पात्र; काही राज्यांमध्ये विवाहित महिलांना प्राधान्य दिले जाते.
ब. अंगणवाडी मदतनीस (Anganwadi Helper – AWH)
- शैक्षणिक पात्रता: किमान ८ वी किंवा १० वी उत्तीर्ण.
- वयोमर्यादा: १८ ते ३५ वर्षे (राखीव प्रवर्गांना नियमानुसार सवलत).
- रहिवासी अट: संबंधित गाव किंवा वॉर्डमधील स्थानिक रहिवासी असणे आवश्यक.
- लिंग व वैवाहिक स्थिती: केवळ महिला उमेदवार पात्र; वैवाहिक स्थितीची कोणतीही अट नाही.
क. पर्यवेक्षक / सुपरवायझर आणि CDPO (Supervisor / CDPO)
- शैक्षणिक पात्रता: कोणत्याही शाखेतील पदवी (Graduation).
- वयोमर्यादा: १८ ते ४० वर्षे (आरक्षित प्रवर्गासाठी नियमानुसार वयोमर्यादा सवलत लागू).
- रहिवासी अट: संबंधित जिल्ह्याचा रहिवासी असावा (राज्यानुसार नियम बदलू शकतात).
- लिंग: महिला / राज्याच्या नियमांनुसार दोन्ही (महिला व पुरुष).
वेतन रचना (Salary / Honorarium Structure)
अंगणवाडी कर्मचाऱ्यांना मिळणारे मानधन हे केंद्र सरकारचा मूळ हिस्सा आणि संबंधित राज्य सरकारचा अतिरिक्त हिस्सा मिळून निश्चित केले जाते:
- केंद्र सरकारचा मूळ हिस्सा (Base):
- अंगणवाडी कार्यकर्ती: ₹४,५०० प्रति महिना
- अंगणवाडी मदतनीस: ₹२,२५० प्रति महिना
निवड प्रक्रिया (Selection Process)
स्थानिक पातळीवर पारदर्शक आणि जलद भरती व्हावी यासाठी ही प्रक्रिया प्रामुख्याने गुणवत्तेवर आधारलेली असते:
- अंगणवाडी कार्यकर्ती व मदतनीस:
- या पदांसाठी कोणतीही लेखी परीक्षा घेतली जात नाही.
- उमेदवारांची निवड पूर्णपणे त्यांच्या शैक्षणिक गुणांच्या गुणवत्तेनुसार (Merit List) केली जाते.
- पर्यवेक्षक (Supervisor) व CDPO:
- या पदांसाठी राज्य लोकसेवा आयोग किंवा संबंधित विभाग लेखी परीक्षा (Written Exam) आणि मुलाखत (Interview) आयोजित करू शकतात.
- सामान्यत: या परीक्षेसाठी किमान पात्रता गुण ४०% ते ५०% दरम्यान असतात
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
ऑनलाईन अर्ज भरताना खालील कागदपत्रांची आवश्यकता असते:
- आधार कार्ड (ओळखीचा पुरावा)
- १० वी चे गुणपत्रक / प्रमाणपत्र
- १२ वी चे गुणपत्रक (लागू असल्यास)
- पदवी प्रमाणपत्र (पर्यवेक्षक पदासाठी)
- रहिवासी दाखला (Domicile / Residence Certificate)
- जात प्रमाणपत्र (SC / ST / OBC प्रवर्गासाठी)
- पासपोर्ट आकाराचा ताजा फोटो आणि स्वाक्षरी
- EWS किंवा दिव्यांग (PwD) प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
ऑनलाईन अर्ज करण्याची सविस्तर पद्धत (Step-by-Step Application Guide)
अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या
संबंधित राज्याच्या महिला व बालविकास विभागाच्या किंवा ICDS च्या अधिकृत पोर्टलवर (उदा. icds.gov.in किंवा राज्य पोर्टल) जा.
भरती पर्यायाची निवड करा
मुख्य पृष्ठावरील “Recruitment” किंवा “Anganwadi Recruitment 2026” या लिंकवर क्लिक करा.
नोंदणी (Registration) पूर्ण करा
आपला सक्रिय मोबाईल क्रमांक आणि आधार क्रमांक वापरून नवीन खाते तयार करा व नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करा.
अर्ज भरा आणि कागदपत्रे अपलोड करा
वैयक्तिक माहिती, शैक्षणिक पात्रता, पत्ता भरा आणि योग्य जिल्हा/वॉर्ड निवडा. त्यानंतर आवश्यक ती सर्व कागदपत्रे, छायाचित्र व स्वाक्षरी अपलोड करा.
माहिती तपासा आणि पोचपावती जतन करा
अर्ज सबमिट करण्यापूर्वी भरलेली सर्व माहिती काळजीपूर्वक तपासा. अर्ज अंतिम सादर केल्यानंतर मिळणारी पोचपावती (Acknowledgment Slip) डाऊनलोड करून सुरक्षित ठेवा