लेक लाडकी योजना २०२६ (Lek Ladki Yojana Maharashtra 2026): महाराष्ट्रातील मुलींचे शिक्षण, आरोग्य सुधारण्यासाठी आणि स्त्री भ्रूणहत्या रोखून मुला-मुलींचे प्रमाण समतोल राखण्यासाठी राज्य शासनाच्या महिला व बाल विकास विभागाने ‘लेक लाडकी योजना’ सुरू केली आहे. या योजनेमुळे राज्यातील गोरगरीब कुटुंबात जन्मणाऱ्या प्रत्येक कन्येला लखपती बनवण्याचा ऐतिहासिक निर्णय शासनाने घेतला आहे.
या योजनेअंतर्गत पिवळे व केशरी रेशनकार्डधारक कुटुंबात १ एप्रिल २०२३ रोजी किंवा त्यानंतर जन्मलेल्या मुलींना जन्मापासून ते १८ वर्षे वयापर्यंत टप्प्याटप्प्याने एकूण ₹१,०१,००० (एक लाख एक हजार रुपये) थेट बँक खात्यात आर्थिक मदत दिली जाते. या योजनेचा लाभ कोणकोणत्या मुलींना मिळतो, ५ टप्प्यांत पैसे कसे जमा होतात आणि यासाठी अर्ज कुठे व कसा करायचा, याची संपूर्ण माहिती खाली अगदी साध्या आणि सोप्या भाषेत दिली आहे.
लेक लाडकी योजना २०२६: मुख्य वैशिष्ट्ये (Overview)
योजनेची सर्व ठळक माहिती एका दृष्टीक्षेपात समजून घेण्यासाठी खालील तक्ता पहा:
| महत्त्वाचा तपशील | सविस्तर माहिती |
|---|---|
| योजनेचे नाव | लेक लाडकी योजना २०२६ (Lek Ladki Scheme Maharashtra) |
| संबंधित विभाग | महिला व बाल विकास विभाग, महाराष्ट्र शासन (Women and Child Development Department) |
| एकूण आर्थिक मदत | ₹१,०१,००० (१ लाख १ हजार रुपये) – ५ वेगवेगळ्या टप्प्यांत |
| पात्र लाभार्थी | पिवळे व केशरी रेशनकार्डधारक कुटुंबातील मुली (१ एप्रिल २०२३ नंतर जन्मलेल्या) |
| पैसे मिळण्याची पद्धत | थेट बँक खात्यात (Direct Benefit Transfer – DBT) |
| अर्ज कुठे करावा? | स्थानिक अंगणवाडी केंद्र, बालविकास प्रकल्प अधिकारी (CDPO) कार्यालय किंवा ग्रामपंचायत |
| अधिकृत संकेतस्थळ | womenchild.maharashtra.gov.in |
तसेच राज्यातील महिलांसाठी सुरू असलेल्या इतर लोकप्रिय योजनांची माहिती वाचण्यासाठी आमचे मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना आणि मुख्यमंत्री अन्नपूर्णा योजना (मोफत गॅस सिलेंडर) हे लेख नक्की तपासा.
५ टप्प्यांत मिळणारा आर्थिक लाभ (Stage-wise Financial Assistance)
मुलीच्या संगोपनापासून तिच्या उच्च शिक्षणापर्यंत प्रत्येक महत्त्वाच्या टप्प्यावर शासन खालीलप्रमाणे आर्थिक मदत देते:
| टप्पा क्र. | लाभाचा प्रसंग / वर्ग | मिळणारी रक्कम (रुपये) |
|---|---|---|
| टप्पा १ | मुलीचा जन्म झाल्यावर (At the time of Birth) | ₹५,००० |
| टप्पा २ | इयत्ता पहिलीमध्ये (Class 1st) प्रवेश घेतल्यावर | ₹६,००० |
| टप्पा ३ | इयत्ता सहावीमध्ये (Class 6th) प्रवेश घेतल्यावर | ₹७,००० |
| टप्पा ४ | इयत्ता अकरावीमध्ये (Class 11th) प्रवेश घेतल्यावर | ₹८,००० |
| टप्पा ५ | मुलीचे वय १८ वर्षे पूर्ण झाल्यावर (अविवाहित असणे व शिक्षण सुरू असणे आवश्यक) | ₹७५,००० |
| एकूण मिळणारी आर्थिक मदत (Total Financial Benefit) | ₹१,०१,००० | |
पात्रतेचे निकष व नियम (Eligibility Criteria)
लेक लाडकी योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी खालील अटींची पूर्तता होणे आवश्यक आहे:
- लाभार्थी कुटुंब हे महाराष्ट्र राज्याचे मूळ रहिवासी असणे आवश्यक आहे.
- कुटुंबाकडे वैध पिवळे किंवा केशरी रेशनकार्ड (Yellow or Orange Ration Card) असणे अनिवार्य आहे.
- मुलीचा जन्म १ एप्रिल २०२३ रोजी किंवा त्यानंतर झालेला असावा.
- एका कुटुंबातील जास्तीत जास्त २ मुलींनाच या योजनेचा लाभ घेता येतो.
- जर पहिली मुलगी असेल आणि दुसऱ्या प्रसूतीवेळी जुळ्या मुली झाल्या, तर त्या तिन्ही मुलींना या योजनेचा लाभ दिला जातो.
- दुसऱ्या अपत्याच्या जन्मानंतर पालकांनी (माता किंवा पित्याने) कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रिया (Family Planning Operation) करून घेणे बंधनकारक आहे.
- अंतिम ७५,००० रुपयांच्या लाभासाठी मुलगी १८ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत अविवाहित (Unmarried) असणे आवश्यक आहे.
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
अर्जासोबत खालील कागदपत्रांच्या झेरॉक्स प्रती (Self-attested copies) जोडणे आवश्यक आहे:
- मुलीचा अधिकृत जन्माचा दाखला (Birth Certificate)
- कुटुंबाचे पिवळे किंवा केशरी रेशनकार्ड (Ration Card)
- आई आणि वडिलांचे आधार कार्ड (Aadhaar Card)
- मुलीचे आधार कार्ड (उपलब्ध असल्यास)
- मुलीच्या नावाचे किंवा आईसह संयुक्त बँक पासबुक (Joint Bank Account Passbook)
- कुटुंबाचा चालू वर्षाचा उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate)
- महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी दाखला (Domicile Certificate)
- शाळेत प्रवेश घेतल्याचे बोनाफाईड प्रमाणपत्र (इयत्ता १ ली, ६ वी, ११ वी च्या लाभासाठी)
- कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रिया केल्याचे प्रमाणपत्र (दुसऱ्या अपत्याच्या वेळी)
- पासपोर्ट आकाराचे २ रंगीत फोटो
ज्येष्ठ नागरिकांसाठी दरमहा आर्थिक मदत देणाऱ्या मुख्यमंत्री वयोश्री योजना आणि संजय गांधी निराधार योजना बद्दलही नक्की माहिती घ्या.
लेक लाडकी योजनेसाठी अर्ज कसा करावा? (Application Process)
या योजनेचा अर्ज अत्यंत सोप्या पद्धतीने ऑफलाईन व स्थानिक शासकीय केंद्रांवर करता येतो:
- अंगणवाडी केंद्रात जा: आपल्या गावातील किंवा प्रभागातील स्थानिक अंगणवाडी सेविकेशी (Anganwadi Worker) संपर्क साधा.
- विनामूल्य अर्ज मिळवा: अंगणवाडी सेविकेकडून लेक लाडकी योजनेचा छापील अर्ज विनामूल्य प्राप्त करा.
- माहिती भरा: अर्जामध्ये मुलीचे नाव, जन्मतारीख, पालकांचे नाव, बँक खाते क्रमांक, आयएफएससी कोड (IFSC Code) आणि रेशनकार्ड क्रमांक अचूक भरा.
- कागदपत्रे जोडा: वर नमूद केलेल्या सर्व आवश्यक कागदपत्रांच्या प्रती अर्जासोबत जोडा.
- अर्ज जमा करा: पूर्ण भरलेला अर्ज अंगणवाडी सेविकेकडे किंवा तालुका स्तरावरील बालविकास प्रकल्प अधिकारी (CDPO) यांच्या कार्यालयात जमा करा.
- पडताळणी व मंजुरी: अधिकाऱ्यांमार्फत कागदपत्रांची पडताळणी झाल्यानंतर शासनाकडून मंजूर झालेली लाभाची रक्कम थेट मुलीच्या किंवा आईच्या बँक खात्यात जमा (DBT) केली जाते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQs)
१. लेक लाडकी योजनेतून एकूण किती रक्कम मिळते?
लेक लाडकी योजनेतून मुलीच्या जन्मापासून ते १८ वर्षे वयापर्यंत ५ वेगवेगळ्या टप्प्यांत एकूण ₹१,०१,००० (एक लाख एक हजार रुपये) मिळतात.
२. १ एप्रिल २०२३ पूर्वी जन्मलेल्या मुलींना हा लाभ मिळेल का?
नाही. शासन निर्णयानुसार ही योजना केवळ १ एप्रिल २०२३ रोजी किंवा त्यानंतर जन्मलेल्या मुलींसाठीच लागू करण्यात आली आहे.
३. एका घरातील किती मुलींना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो?
एका कुटुंबातील जास्तीत जास्त दोन मुलींना हा लाभ मिळतो. मात्र पहिल्या मुलीनंतर जुळ्या मुली झाल्यास तिन्ही मुलींना लाभ मिळतो.
४. १८ वर्षे पूर्ण झाल्यावर मिळणाऱ्या ₹७५,००० साठी काय अट आहे?
मुलगी १८ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत अविवाहित असावी आणि तिने मान्यताप्राप्त मंडळाची किमान १२ वी परीक्षा उत्तीर्ण केलेली असणे आवश्यक आहे.
५. अर्जासाठी काही शुल्क लागते का?
नाही. लेक लाडकी योजनेचा अर्ज पूर्णपणे विनामूल्य (Free of Cost) असून स्थानिक अंगणवाडी केंद्र किंवा शासकीय कार्यालयात मोफत उपलब्ध होतो.