राजर्षी शाहू महाराज ईबीसी शिष्यवृत्ती २०२६-२७: कॉलेज फी मध्ये मिळणार ५०% ते १००% माफी; पात्रता व असा भरा अर्ज

महाराष्ट्रात १२ वी नंतर किंवा पदवीनंतर उच्च शिक्षण घेणाऱ्या खुल्या (Open), मराठा (SEBC) आणि ईडब्ल्यूएस (EWS) प्रवर्गातील लाखो विद्यार्थ्यांसाठी एक अत्यंत दिलासादायक आणि महत्त्वाची बातमी आहे! महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च व तंत्र शिक्षण विभाग (DTE / DHE) आणि वैद्यकीय शिक्षण विभागामार्फत ‘राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना २०२६-२७’ (Rajarshi Chhatrapati Shahu Maharaj EBC Scholarship २०२६-२७) अंतर्गत महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज भरण्यास सुरुवात झाली आहे.

इंजिनिअरिंग, मेडिकल, एमबीए, फार्मसी, विधी (Law), तंत्रनिकेतन (Polytechnic) किंवा कला, वाणिज्य, विज्ञान शाखेत पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण घेताना कॉलेजची भरमसाठ फी भरणे सामान्य शेतकरी व मध्यमवर्गीय कुटुंबांना परवडत नाही. अशा कुटुंबांतील हुशार विद्यार्थ्यांना आर्थिक हातभार लावण्यासाठी शासन कॉलेजच्या शिक्षण शुल्कात (Tuition Fee) आणि परीक्षा शुल्कात (Exam Fee) थेट ५०% ते १००% पर्यंत सूट देते. विशेष म्हणजे व्यावसायिक अभ्यासक्रमाला प्रवेश घेणाऱ्या पात्र विद्यार्थिनींना शासनाने १००% मोफत उच्च शिक्षण जाहीर केले आहे.

या ईबीसी (EBC) शिष्यवृत्तीचा लाभ कोणाला मिळतो? कौटुंबिक उत्पन्नाची अट (Income Limit) काय आहे? कोणती आवश्यक कागदपत्रे (Documents) लागतात? आणि महाडीबीटीवर अर्ज कसा करावा? याची अगदी सोप्या भाषेत संपूर्ण माहिती खाली जाणून घेऊया.

Table of Contents

Telegram group मध्ये जॉईन व्हा

📌 राजर्षी शाहू महाराज ईबीसी शिष्यवृत्ती २०२६-२७: ठळक माहिती (Quick Highlights)

बाबी	सविस्तर माहिती
योजनेचे नाव	राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना (EBC)
विभागाचे नाव	उच्च व तंत्र शिक्षण विभाग, महाराष्ट्र शासन
पात्र प्रवर्ग	खुला प्रवर्ग (Open), मराठा (SEBC), ईडब्ल्यूएस (EWS) व आर्थिक मागास वर्ग
मिळणारा फायदा	५०% शिक्षण शुल्क व परीक्षा फी प्रतिपूर्ती (मुलींसाठी १००% मोफत)
उत्पन्न मर्यादा	वार्षिक ₹८,००,००० (आठ लाख रुपये) पर्यंत
अर्ज पद्धत	महाडीबीटी पोर्टलवरून ऑनलाइन (Online Application)
अधिकृत संकेतस्थळ	mahadbt.maharashtra.gov.in

🎓 या शिष्यवृत्तीअंतर्गत किती फी माफ होते? (Benefits & Fee Waiver)

शासनाच्या नियमांनुसार विद्यार्थ्यांना खालीलप्रमाणे थेट फी सवलत दिली जाते:

मुलांसाठी (Boys): सरकारी, अनुदानित किंवा विनाअनुदानित मान्यताप्राप्त खाजगी महाविद्यालयांमधील एकूण शिक्षण शुल्क (Tuition Fee) आणि परीक्षा शुल्काच्या (Exam Fee) ५०% रक्कम शासन थेट कॉलेजला जमा करते.
मुलींसाठी (Girls – १००% मोफत): शासन निर्णयानुसार व्यावसायिक अभ्यासक्रमांना (Engineering, Medical, Pharmacy इ.) प्रवेश घेणाऱ्या ज्या विद्यार्थिनींच्या कुटुंबाचे उत्पन्न ₹८ लाखांच्या आत आहे, त्यांना १००% पूर्ण फी माफी दिली जाते.
शासकीय व अनुदानित कॉलेज: शासकीय व अनुदानित कॉलेजमधील विद्यार्थ्यांना शिक्षण शुल्काची १००% प्रतिपूर्ती मिळते.

✅ ईबीसी शिष्यवृत्तीसाठी पात्रता काय आहे? (Eligibility Criteria)

या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्याने खालील साध्या अटी पूर्ण करणे गरजेचे आहे:

विद्यार्थी हा मूळचा महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी (Maharashtra Domicile) असावा.
विद्यार्थी हा खुला प्रवर्ग (Open / General), मराठा (SEBC) किंवा ईडब्ल्यूएस (EWS) प्रवर्गातील असावा.
कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्न मर्यादा (Family Income Limit): कुटुंबाचे सर्व मार्गांनी मिळणारे वार्षिक उत्पन्न ₹८,००,००० (आठ लाख रुपये) पेक्षा जास्त नसावे.
प्रवेशाची पद्धत (Admission Mode): विद्यार्थ्याने सीईटी सेल (CET Cell) किंवा शासनाच्या अधिकृत कॅप राउंडमार्फत (Centralized Admission Process – CAP Round) मान्यताप्राप्त कॉलेजमध्ये नियमित प्रवेश घेतलेला असावा. (व्यवस्थापन कोट्यातील किंवा इन्स्टिट्यूट लेव्हल प्रवेशाला हा लाभ मिळत नाही).
कुटुंबातील जास्तीत जास्त दोन अपत्यांनाच (२ मुलांना) या योजनेचा लाभ घेता येतो.
विद्यार्थी एकाच वेळी शासनाची इतर कोणतीही शासकीय शिष्यवृत्ती घेत नसावा.

📄 अर्ज करताना लागणारी आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)

महाडीबीटी पोर्टलवर फॉर्म भरताना खालील मूळ कागदपत्रांचे स्पष्ट स्कॅन सोबत ठेवावेत:

अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile Certificate): महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असल्याचा अधिकृत दाखला.
तहसीलदारांचा उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate): चालू आर्थिक वर्षासाठी वैध असणारा सक्षम महसूल अधिकाऱ्याचा दाखला (उत्पन्न ८ लाखांच्या आत).
कॅप अलॉटमेंट लेटर (CAP Allotment Letter): शासकीय कोट्यातून प्रवेश मिळाल्याचे पत्र.
चालू वर्षाची कॉलेज फी पावती (College Fee Receipt): प्रवेश घेताना भरलेली फी पावती.
मागील वर्षाची गुणपत्रिका (Marksheet): १० वी, १२ वी किंवा मागील सेमिस्टरची गुणपत्रिका.
अल्पभूधारक शेतकरी / नोंदणीकृत मजूर दाखला: (लागू असल्यास अतिरिक्त भत्त्यासाठी).
कुटुंबाचे हमीपत्र / प्रतिज्ञापत्र (Self Declaration): २ पेक्षा जास्त अपत्ये नसल्याबाबतचे घोषणापत्र.
आधार कार्ड (Aadhaar Card) व बँक पासबुक: बँक खाते आधार कार्डशी जोडलेले (Aadhaar Seeded & Active) असावे.

💻 महाडीबीटी पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Online Process)

विद्यार्थी खालील अत्यंत सोप्या पायऱ्या वापरून स्वतःच्या मोबाईलवरून किंवा लॅपटॉपवरून अर्ज करू शकतात:

Telegram group मध्ये जॉईन व्हा

महाडीबीटी पोर्टल उघडा: सर्वप्रथम अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या: mahadbt.maharashtra.gov.in.
Post Matric Scholarship वर जा: मुख्य पृष्ठावर ‘Post Matric Scholarship’ या पर्यायावर क्लिक करून ‘New Applicant Registration’ करा (जुन्या विद्यार्थ्यांनी जुन्या आयडीने लॉगिन करावे).
प्रोफाईल १००% पूर्ण करा: वैयक्तिक माहिती, पत्ता, जात प्रवर्ग, कौटुंबिक उत्पन्न, चालू कॉलेजचे नाव, कोर्स आणि हॉस्टेलचा तपशील अचूक भरा.
योजना निवडा: उच्च शिक्षण विभाग (Directorate of Higher Education – DHE) किंवा तंत्रशिक्षण संचालनालय (DTE) अंतर्गत ‘Rajarshi Chhatrapati Shahu Maharaj Shikshan Shulkh Shishyavrutti Yojna (EBC)’ या योजनेची निवड करा.
कागदपत्रे अपलोड करा: विचारलेली सर्व कागदपत्रे स्पष्ट दिसेल अशा आकारात अपलोड करा आणि अर्ज सबमिट करा.
कॉलेजमध्ये फॉर्म जमा करा: अर्जाची प्रिंट काढून आवश्यक कागदपत्रांच्या झेरॉक्स प्रतींसह आपल्या कॉलेजच्या शिष्यवृत्ती विभागात (Scholarship Section) मुदतीपूर्वी जमा करा.

⚠️ विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या २ सूचना!

१) बँक खाते आधार लिंक ठेवा: परीक्षा शुल्काचा परतावा थेट विद्यार्थ्यांच्या खात्यात येतो, त्यामुळे बँक खात्याचे एनपीसीआय मॅपिंग (NPCI Aadhaar Mapping) चालू असल्याची खात्री करा.
२) वेळेत अर्ज सादर करा: कॉलेजने अर्ज मंजूर केल्यानंतरच शासनाकडून फी प्रतिपूर्ती मिळते, त्यामुळे अंतिम मुदतीची वाट न पाहता प्रवेश होताच लवकरात लवकर अर्ज सादर करावा.

🔗 हे देखील नक्की वाचा (विद्यार्थी व शिक्षणासाठी उपयुक्त माहिती)

❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQs)

प्र. १: ईबीसी शिष्यवृत्तीचे पैसे थेट विद्यार्थ्यांना मिळतात की कॉलेजला?
उत्तर: शिक्षण शुल्काची ५०% रक्कम ही शासनाकडून थेट कॉलेजच्या बँक खात्यात जमा केली जाते, तर परीक्षा फी थेट विद्यार्थ्यांच्या आधार लिंक बँक खात्यात जमा होते.

प्र. २: दरवर्षी नवीन अर्ज करावा लागतो का?
उत्तर: नाही, पहिल्या वर्षी नवीन अर्ज (Fresh Application) करावा लागतो, त्यानंतरच्या वर्षांसाठी त्याच लॉगिनवरून फक्त ‘नूतनीकरण अर्ज’ (Renewal Application) सादर करावा लागतो.

माहितीपर सूचना (Disclaimer): हा लेख विद्यार्थ्यांच्या माहितीसाठी व मार्गदर्शनासाठी तयार केला आहे. शिष्यवृत्तीचे नियम, उत्पन्न निकष व अंतिम तारखा शासनाच्या धोरणानुसार बदलू शकतात. अधिक माहितीसाठी महाडीबीटी पोर्टलच्या mahadbt.maharashtra.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या किंवा आपल्या कॉलेजच्या शिष्यवृत्ती विभागाशी संपर्क साधा.