आपल्या पाल्याला चांगल्या, दर्जेदार आणि नामांकित खाजगी इंग्रजी किंवा मराठी माध्यमाच्या शाळेत शिकवण्याचे स्वप्न पाहणाऱ्या सर्व सामान्य पालकांसाठी एक अत्यंत आनंदाची आणि महत्त्वाची बातमी आहे! महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण व क्रीडा विभागामार्फत (School Education Dept) बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा अधिकार अधिनियमांतर्गत ‘आरटीई २५% मोफत प्रवेश २०२६-२७’ (RTE 25% Maharashtra Admission २०२६-२७) ची ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया सुरू होत आहे.
या योजनेअंतर्गत राज्यातील सर्व विनाअनुदानित खाजगी प्राथमिक शाळांमध्ये इयत्ता पहिली (Class 1st) किंवा पूर्व-प्राथमिक (Nursery / KG) वर्गासाठी २५% जागा आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल आणि वंचित घटकातील बालकांसाठी १००% मोफत राखीव ठेवल्या जातात. यामध्ये निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांचे इयत्ता ८ वी पर्यंतचे संपूर्ण शिक्षण, परीक्षा फी आणि शालेय शुल्क शासन स्वतः भरते, म्हणजेच पालकांकडून एक रुपयाही फी घेतली जात नाही.
या मोफत प्रवेशासाठी कोण पात्र आहे? मुलाचे वय किती असावे लागते? कोणती कागदपत्रे (Documents) आधीच तयार ठेवावी लागतात? आणि मोबाईलवरून घरबसल्या मोफत अर्ज कसा करायचा? याची अगदी सोप्या भाषेत संपूर्ण माहिती खाली जाणून घेऊया.
📌 आरटीई २५% मोफत प्रवेश २०२६-२७: ठळक माहिती (Quick Highlights)
| बाबी | सविस्तर माहिती |
|---|---|
| योजनेचे नाव | शिक्षणाचा हक्क (Right to Education – RTE 25% Admission) |
| विभागाचे नाव | शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग, महाराष्ट्र शासन |
| प्रवेशाचे वर्ग | पूर्व-प्राथमिक (Nursery/KG) किंवा इयत्ता पहिली (Class 1) |
| मिळणारा फायदा | इयत्ता ८ वी पर्यंत खाजगी नामांकित शाळांमध्ये १००% मोफत शिक्षण |
| निवड पद्धत | ऑनलाइन संगणकीय पारदर्शक सोडत (Computerized Lottery System) |
| अर्ज पद्धत | ऑनलाइन संकेतस्थळावरून (मोफत अर्ज) |
| अधिकृत संकेतस्थळ | student.maharashtra.gov.in |
✅ आरटीई मोफत प्रवेशासाठी कोण पात्र आहे? (Eligibility Criteria)
शासनाच्या नियमांनुसार आरटीई २५% अंतर्गत प्रवेश घेण्यासाठी बालक खालीलपैकी एका गटात मोडणे आवश्यक आहे:
- वंचित घटक (Disadvantaged Group): अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST), विमुक्त जाती व भटक्या जमाती (VJNT), इतर मागासवर्ग (OBC), विशेष मागास प्रवर्ग (SBC) तसेच दिव्यांग बालके आणि अनाथ बालके. (या प्रवर्गातील बालकांसाठी उत्पन्नाची कोणतीही अट नसते).
- दुर्बल घटक (Economically Weaker Section – EWS): सर्व जातींमधील ज्या पालकांचे कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्न ₹१,००,००० (एक लाख रुपये) किंवा त्यापेक्षा कमी आहे असे आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंब.
- निवासाची अट: बालक आणि पालक हे मूळचे महाराष्ट्र राज्याचे रहिवासी असावेत आणि अर्ज करताना निवडलेल्या शाळेपासून घराचे अंतर १ ते ३ किलोमीटरच्या परिसरात असावे.
- वयोमर्यादा (Age Limit):
- इयत्ता पहिलीसाठी: ३१ डिसेंबर रोजी बालकाचे वय किमान ६ वर्षे पूर्ण असावे.
- पूर्व-प्राथमिक (Nursery): बालकाचे वय किमान ३ वर्षे पूर्ण असावे.
📄 अर्ज करताना लागणारी आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents Checklist)
पालकांनी अर्ज भरण्यापूर्वी खालील मूळ कागदपत्रांचे स्पष्ट स्कॅन तयार ठेवावेत:
- जन्म दाखला (Birth Certificate): ग्रामपंचायत, नगरपालिका किंवा महापालिकेने दिलेला अधिकृत जन्म प्रमाणपत्र.
- रहिवासी पत्त्याचा पुरावा (Address Proof): रेशन कार्ड, आधार कार्ड, वीजबिल, टेलिफोन बिल, पासपोर्ट, ड्रायव्हिंग लायसन्स किंवा नोंदणीकृत भाडेकरार (Registered Rent Agreement).
- उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate): दुर्बल घटकासाठी सक्षम महसूल अधिकाऱ्याने (तहसीलदार) दिलेला चालू आर्थिक वर्षाचा ₹१ लाखाच्या आतील उत्पन्नाचा दाखला.
- जातीचा दाखला (Caste Certificate): वंचित घटकातील बालकांसाठी वडिलांचा किंवा बालकाचा सक्षम अधिकाऱ्याने दिलेला जातीचा दाखला.
- दिव्यांग प्रमाणपत्र (Disability Certificate): दिव्यांग बालकांसाठी जिल्हा शल्यचिकित्सकांचे ४०% किंवा त्याहून अधिक दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र.
- बालकाचे व पालकांचे आधार कार्ड आणि चालू पासपोर्ट साईज फोटो.
💻 आरटीई २५% ऑनलाइन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Online Process)
पालक खालील अत्यंत सोप्या पायऱ्या वापरून स्वतःच्या मोबाईल किंवा कॉम्प्युटरवरून विनामूल्य अर्ज करू शकतात:
- अधिकृत पोर्टल उघडा: सर्वप्रथम शिक्षण विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर जा: student.maharashtra.gov.in.
- Online Application वर जा: मुख्य पृष्ठावर ‘RTE 25% Portal’ या लिंकवर क्लिक करा आणि ‘New Registration / नवीन नोंदणी’ पर्यायावर जा.
- पालकांची नोंदणी करा: बालकाचे नाव, जिल्हा, पालकांचा चालू मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी टाकून पासवर्ड तयार करा.
- लॉगिन करून पत्ता नोंदवा: मोबाईलवर आलेला ॲप्लिकेशन नंबर आणि पासवर्ड वापरून लॉगिन करा. घराचा अचूक पत्ता गुगल मॅपवर (Google Map Location) अचूक पिन करा.
- शाळांची निवड करा: घरापासून १ किमी आणि ३ किमी अंतराच्या परिसरातील तुमच्या आवडीच्या १० पर्यंत खाजगी शाळांची निवड (School Selection) करा.
- कागदपत्रे तपासा व सबमिट करा: भरलेली सर्व माहिती एकदा काळजीपूर्वक तपासा आणि ‘Confirm Application’ वर क्लिक करा. अर्जाची छापील पावती (Application Print) डाऊनलोड करून सुरक्षित ठेवा.
🎲 निवड प्रक्रिया कशी होते? (Online Lottery System)
अर्ज प्रक्रिया संपल्यानंतर शासनामार्फत राज्य पातळीवर पारदर्शक संगणकीय सोडत (Computerized Draw / Lottery) काढली जाते. सोडतीत ज्या बालकांची निवड होते, त्यांच्या पालकांना मोबाईलवर एसएमएस (SMS) येतो. त्यानंतर पालकांनी पोर्टलवरून शाळा वाटप पत्र (Allotment Letter) डाऊनलोड करून मूळ कागदपत्रांसह गटशिक्षणाधिकारी (BDO) यांच्या पडताळणी समितीकडे जाऊन पडताळणी पूर्ण करावी आणि संबंधित शाळेत जाऊन मोफत प्रवेश निश्चित करावा.
🔗 हे देखील नक्की वाचा (शिक्षण व योजनांची उपयुक्त माहिती)
- महाराष्ट्र १० वी १२ वी फॉर्म १७ नोंदणी २०२७: खाजगी विद्यार्थ्यांसाठी ऑनलाइन अर्ज सुरू
- महाराष्ट्र शिष्यवृत्ती परीक्षा २०२७: ५ वी व ८ वी ऑनलाइन अर्ज सुरू; पात्रता व परीक्षा पॅटर्न
- पवित्र पोर्टल शिक्षक भरती निकाल २०२६: पहिली निवड यादी जाहीर; जिल्हावार यादी पहा
- महाटीईटी निकाल २०२६: पेपर १ आणि पेपर २ चा निकाल व गुणपत्रिका जाहीर; अशी करा डाऊनलोड
❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQs)
प्र. १: आरटीई प्रवेशासाठी भाडेतत्त्वावर राहणाऱ्या पालकांना अर्ज करता येतो का?
उत्तर: होय, भाडेतत्त्वावर राहणारे पालकही अर्ज करू शकतात. मात्र त्यासाठी दुय्यम निबंधक कार्यालयात नोंदणीकृत असलेला अधिकृत भाडेकरार (Registered Rent Agreement) असणे बंधनकारक आहे.
प्र. २: आरटीई अंतर्गत एकापेक्षा जास्त शाळा निवडता येतात का?
उत्तर: होय, पालक आपल्या घराच्या १ ते ३ किमी परिसरातील जास्तीत जास्त १० नामांकित खाजगी शाळांची निवड पसंतीक्रमानुसार करू शकतात.
माहितीपर सूचना (Disclaimer): हा लेख पालकांच्या व विद्यार्थ्यांच्या मार्गदर्शनासाठी तयार केला आहे. प्रवेशाचे अधिकृत वेळापत्रक, वयाचे अचूक निकष व सोडतीच्या तारखांसाठी शालेय शिक्षण विभागाच्या student.maharashtra.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळाला नक्की भेट द्या.