नवीन विहीर अनुदान योजना २०२६: शेतात विहीर खोदण्यासाठी मिळणार ₹४ लाख अनुदान; पात्रता, कागदपत्रे व असा करा ऑनलाइन अर्ज

महाराष्ट्रातील कोरडवाहू आणि पाण्याची टंचाई असणाऱ्या सर्व शेतकरी बांधवांसाठी एक अत्यंत दिलासादायक आणि शेती समृद्ध करणारी मोठी बातमी आहे! शेतामध्ये बारमाही पाण्याची सोय व्हावी यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभाग आणि रोजगार हमी योजना विभागामार्फत ‘नवीन विहीर अनुदान योजना २०२६’ (Sinchan Vihir Anudan Yojana 2026) अंतर्गत शेतकऱ्यांना शेतात नवीन सिंचन विहीर खोदण्यासाठी तब्बल ₹४ लाख रुपयांपर्यंत थेट अनुदान (Subsidy) दिले जात आहे.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना, बिरसा मुंडा कृषी क्रांती योजना आणि महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना (MGNREGA) या योजनांमधून शेतकऱ्यांना हे अनुदान दिले जाते. पूर्वी विहिरीसाठी फक्त ₹२.५ ते ३ लाख अनुदान मिळायचे, परंतु वाढता खर्च लक्षात घेऊन शासनाने हे अनुदान वाढवून आता ४ लाख रुपये केले आहे. तसेच ज्यांच्याकडे जुनी विहीर आहे, त्यांना विहीर दुरुस्तीसाठी (Well Repair) किंवा इन-वेल बोअरिंगसाठी ₹१ लाख रुपयांपर्यंत स्वतंत्र अनुदान दिले जाते.

या योजनेचा लाभ कोणकोणत्या शेतकऱ्यांना मिळतो? शेतात विहीर मंजूर होण्यासाठी कोणती पात्रता (Eligibility) लागते? कोणती कागदपत्रे (Documents) लागतात? आणि महाडीबीटीवर अर्ज कसा करायचा? याची अगदी सोप्या भाषेत संपूर्ण माहिती खाली जाणून घेऊया.

Table of Contents

Telegram group मध्ये जॉईन व्हा

📌 नवीन विहीर अनुदान योजना २०२६: ठळक माहिती (Quick Highlights)

बाबी	सविस्तर माहिती
योजनेचे नाव	नवीन सिंचन विहीर अनुदान योजना (Vihir Anudan Yojana)
विभाग / शासन	कृषी विभाग व रोहयो विभाग, महाराष्ट्र शासन
नवीन विहिरीसाठी अनुदान	जास्तीत जास्त ₹४,००,००० (चार लाख रुपये) पर्यंत
जुनी विहीर दुरुस्ती अनुदान	₹१,००,००० (एक लाख रुपये) पर्यंत
पंप संच व वीजजोडणी	₹५०,००० पर्यंत अतिरिक्त अनुदान
पैसे मिळण्याची पद्धत	थेट आधार संलग्न बँक खात्यात टप्प्याटप्प्याने (DBT Mode)
अधिकृत संकेतस्थळ	mahadbt.maharashtra.gov.in / krishi.maharashtra.gov.in

💰 विहीर अनुदानाचे पैसे बँक खात्यात कसे जमा होतात? (Payment Stages)

शासनाकडून मिळणारे ₹४ लाख रुपये एकाच वेळी न मिळता, विहिरीच्या कामाच्या प्रगतीनुसार थेट बँक खात्यात जमा केले जातात:

पहिला हप्ता (मस्टर व खोदकाम सुरु): विहिरीची जागा निश्चित करून खोदकाम सुरू झाल्यावर पहिला हप्ता मिळतो.
दुसरा हप्ता (खोदकाम पूर्ण): विहिरीचे आवश्यक खोलीपर्यंत खोदकाम पूर्ण झाल्यानंतर आणि पाणी लागल्यानंतर जिओ-टॅगिंग करून (Geo-Tagging) दुसरा हप्ता दिला जातो.
तिसरा हप्ता (दगडी बांधकाम व पायऱ्या): विहिरीचे आतून पक्के दगडी किंवा सिमेंटचे बांधकाम (Well Lining) पूर्ण झाल्यावर उर्वरित रक्कम खात्यात वर्ग होते.

✅ विहीर योजनेसाठी कोण पात्र आहे? (Eligibility Criteria)

विहिरीचा लाभ मिळवण्यासाठी शेतकऱ्यांनी खालील साध्या अटी पूर्ण करणे गरजेचे आहे:

शेतकरी हा मूळचा महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असावा.
शेतकऱ्याच्या नावावर किमान ०.२० हेक्टर (किमान ५० गुंठे / अर्धा एकर) शेतजमीन असणे आवश्यक आहे. (कमाल मर्यादा ५ एकरांपर्यंत).
महत्त्वाची अट: संबंधित शेतात किंवा सर्व्हे नंबरवर आधीपासून कोणतीही पक्की विहीर उपलब्ध नसावी.
विहिरींमधील अंतर: प्रस्तावित नवीन विहिरीपासून जवळच्या दुसऱ्या अस्तित्वात असलेल्या विहिरीचे अंतर किमान ५०० फूट (किंवा १५० मीटर) लांब असावे. (पाणलोट क्षेत्रात ही अट शिथिल होऊ शकते).
भूजल सर्वेक्षण विभागाचा (GSDA) पाणी उपलब्धतेचा दाखला असणे गरजेचे आहे.
बँक खाते आधार कार्डशी जोडलेले (Aadhaar Seeded & DBT Active) असणे आवश्यक.

📄 अर्ज करताना लागणारी आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)

ऑनलाइन फॉर्म भरताना व कृषी कार्यालयात सादर करण्यासाठी खालील कागदपत्रे लागतात:

७/१२ उतारा (7/12 Extract) आणि ८-अ उतारा (8-A Extract): चालू तारखेचा स्पष्ट उतारा.
आधार कार्ड (Aadhaar Card): मोबाईल नंबर लिंक असलेले आधार कार्ड.
बँक पासबुक (Bank Passbook): पहिल्या पानाची झेरॉक्स प्रत.
जातीचा दाखला (Caste Certificate): एससी किंवा एसटी प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी.
तहसीलदारांचा उत्पन्नाचा दाखला: वार्षिक उत्पन्न दीड ते दोन लाख रुपयांपर्यंत.
विहीर नसलेबाबत प्रमाणपत्र: तलाठी किंवा ग्रामसेवक यांनी दिलेला ‘शेतात विहीर उपलब्ध नाही’ असा दाखला.
सहमती पत्र (NOC): शेतजमीन सामाईक असल्यास इतर खातेदारांचे संमतीपत्र.
जॉब कार्ड (Job Card): मनरेगा अंतर्गत विहीर हवी असल्यास रोजगार हमी योजनेचे जॉब कार्ड.

💻 विहीर अनुदानासाठी ऑनलाइन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Online Process)

शेतकरी बांधव आपल्या मोबाईलवरून किंवा सीएससी (CSC) केंद्रावरून खालीलप्रमाणे अर्ज करू शकतात:

Telegram group मध्ये जॉईन व्हा

महाडीबीटी पोर्टल उघडा: सर्वप्रथम अधिकृत शेतकरी संकेतस्थळाला भेट द्या: mahadbt.maharashtra.gov.in.
शेतकरी लॉगिन करा: तुमचा आधार क्रमांक किंवा शेतकरी आयडी टाकून ओटीपी (OTP) द्वारे लॉगिन करा.
घटक निवडा: ‘अर्ज करा’ या पर्यायावर जाऊन ‘सिंचन साधने व सुविधा’ या घटकावर क्लिक करा.
योजना निवडा: तिथे ‘नवीन सिंचन विहीर’ (New Well) किंवा ‘जुनी विहीर दुरुस्ती’ हा पर्याय निवडा.
जमिनीचा तपशील भरा: तुमचा जिल्हा, तालुका, गाव, गट क्रमांक आणि जमिनीचे क्षेत्रफळ निवडा.
कागदपत्रे अपलोड करा: विचारलेली सर्व कागदपत्रे स्पष्ट दिसेल अशा आकारात अपलोड करा आणि अर्ज सबमिट करा.
मनरेगा द्वारे अर्ज: जर महाडीबीटीवर कोटा संपला असेल, तर शेतकरी आपल्या ग्रामपंचायतीमध्ये जाऊन ग्रामसेवकाकडे ‘मनरेगा सिंचन विहीर’ चा छापील अर्ज थेट जमा करू शकतात.

⚠️ शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा इशारा! (Important Precaution)

लक्षात ठेवा, अर्ज केल्यानंतर जोपर्यंत कृषी विभाग किंवा पंचायत समितीकडून अधिकृत ‘पूर्वसंमती पत्र’ (Pre-Sanction Order) आणि प्रशासकीय मान्यता मिळत नाही, तोपर्यंत शेतात विहिरीचे खोदकाम सुरू करू नका. पूर्वसंमती पत्राशिवाय आधीच खोदलेल्या विहिरींना शासनाचे अनुदान मिळत नाही.

🔗 हे देखील नक्की वाचा (शेतकरी व ग्रामीण भागासाठी उपयुक्त योजना)

❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQs)

प्र. १: एकाच शेतात दोन भाऊ मिळून विहीर खोदू शकतात का?
उत्तर: होय, जर जमीन सामाईक असेल तर दोन्ही भावांचे संमतीपत्र (NOC) जोडून सामाईक विहिरीसाठी अर्ज करता येतो आणि अनुदानाचा लाभ घेता येतो.

प्र. २: विहीर खोदल्यानंतर पैसे मिळण्यास किती दिवस लागतात?
उत्तर: प्रत्येक टप्प्याचे काम पूर्ण झाल्यावर कृषी अधिकारी जागेवर येऊन जिओ-टॅगिंग (Geo-Tagging) करतात. मोजमाप नोंदवल्यानंतर १५ ते २० दिवसांच्या आत संबंधित टप्प्याचे पैसे थेट बँक खात्यात जमा होतात.

माहितीपर सूचना (Disclaimer): हा लेख शेतकरी बांधवांच्या मार्गदर्शनासाठी तयार केला आहे. विहीर अनुदानाचे नियम, अटी व बजेट शासन निर्णयानुसार बदलू शकतात. अधिकृत माहितीसाठी महाडीबीटी पोर्टलच्या mahadbt.maharashtra.gov.in किंवा कृषी विभागाच्या krishi.maharashtra.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या किंवा आपल्या तालुका कृषी अधिकारी / पंचायत समिती कार्यालयात संपर्क साधा.