महाराष्ट्र कारागृह विभाग भरती २०२६: जेल पोलीस शिपाई पदांसाठी मोठी भरती; पात्रता, मैदानी चाचणी व असा करा अर्ज

महाराष्ट्र कारागृह विभाग भरती २०२६ (Maharashtra Prison Department Bharti / जेल पोलीस भरती): खाकी वर्दी घालून शासकीय सेवेत दाखल होण्याचे स्वप्न पाहणाऱ्या महाराष्ट्रातील सर्व तरुण-तरुणींसाठी एक अत्यंत आनंदाची आणि मोठी संधी उपलब्ध झाली आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या गृह विभागांतर्गत येणाऱ्या कारागृह व सुधारसेवा विभागामार्फत (Maharashtra Prisons and Correctional Services) राज्यातील विविध मध्यवर्ती, जिल्हा व विशेष कारागृहांमध्ये ‘कारागृह शिपाई’ (Jail Police Constable / Prison Sepoy) या पदांसाठी भरती प्रक्रिया राबवली जात आहे.

पोलीस दलाप्रमाणेच अत्यंत प्रतिष्ठित आणि सुरक्षित मानल्या जाणाऱ्या या पदासाठी किमान शैक्षणिक पात्रता केवळ १२ वी (Higher Secondary Certificate – HSC) उत्तीर्ण ठेवण्यात आली आहे. चांगल्या पगारासह शासकीय भत्ते आणि गणवेशाची नोकरी मिळवण्यासाठी ही एक उत्तम संधी आहे. या लेखात आपण महाराष्ट्र कारागृह शिपाई भरतीसाठी लागणारी शैक्षणिक पात्रता (Educational Qualification), वयोमर्यादा (Age Limit), शारीरिक निकष व मैदानी चाचणी (Physical Test) आणि ऑनलाईन अर्ज कसा करावा याविषयी अगदी सोप्या भाषेत सविस्तर माहिती जाणून घेणार आहोत.

Table of Contents

महाराष्ट्र कारागृह विभाग भरती: थोडक्यात माहिती (Overview)

भरती प्रक्रियेचा सर्व मुख्य तपशील पटकन समजून घेण्यासाठी खालील तक्ता पहा:

Telegram group मध्ये जॉईन व्हा

महत्त्वाचा मुद्दा	सविस्तर माहिती
विभागाचे नाव	कारागृह व सुधारसेवा विभाग, महाराष्ट्र शासन (Maharashtra Prisons Department)
भरतीचे नाव	महाराष्ट्र कारागृह शिपाई भरती २०२६ (Jail Police Bharti)
पदाचे नाव	कारागृह शिपाई (Prison Sepoy / Jail Police Constable)
किमान शैक्षणिक पात्रता	किमान १२ वी (HSC) परीक्षा उत्तीर्ण किंवा समकक्ष शिक्षण
वयोमर्यादा (Age Limit)	१८ ते २८ वर्षे (मागासवर्गीय उमेदवारांसाठी ३३ वर्षांपर्यंत सूट)
वेतनश्रेणी (Salary)	₹२१,७०० ते ₹६९,१०० (पे मॅट्रिक्स स्तर S-६ + शासकीय भत्ते)
निवड पद्धत (Selection)	१) शारीरिक चाचणी (Physical Test – ५० गुण) २) लेखी परीक्षा (Written Exam – १०० गुण) ३) कागदपत्र पडताळणी
अधिकृत संकेतस्थळ	mahaprisons.gov.in / mahapolice.gov.in

तसेच वर्दीतील इतर महत्त्वाच्या भरती परीक्षांची माहिती वाचण्यासाठी आमचे महाराष्ट्र पोलीस भरती २०२६ आणि राज्य उत्पादन शुल्क दारूबंदी पोलीस भरती हे लेख नक्की तपासा.

पात्रतेचे निकष व नियम (Eligibility Criteria)

१. शैक्षणिक पात्रता (Educational Qualification)

उमेदवार मान्यताप्राप्त माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाकडून १२ वी (Higher Secondary Certificate) परीक्षा उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.
नक्षलग्रस्त भागातील उमेदवारांसाठी आणि पोलीस पाल्यांसाठी शासन निर्णयानुसार शैक्षणिक पात्रतेमध्ये सवलत दिली जाते.

२. वयोमर्यादा (Age Limit)

अर्ज करणाऱ्या उमेदवारांचे किमान वय १८ वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे:

खुला प्रवर्ग (Open / General): १८ ते २८ वर्षे
मागासवर्गीय प्रवर्ग (OBC / SC / ST / EWS / VJNT): १८ ते ३३ वर्षे (५ वर्षांची शासकीय सूट)
खेळाडू उमेदवार (Sports Quota): वयोमर्यादेत ५ वर्षांची सूट
प्रकल्पग्रस्त / भूकंपग्रस्त: कमाल वयोमर्यादा ४५ वर्षांपर्यंत
माजी सैनिक (Ex-Servicemen): लष्करी सेवेचा कालावधी + ३ वर्षे सूट

शारीरिक पात्रता मोजमाप (Physical Standard Test – PST)

कारागृह शिपाई पदासाठी अर्ज करणाऱ्या पुरुष व महिला उमेदवारांनी खालीलप्रमाणे शारीरिक पात्रता निकष पूर्ण करणे बंधनकारक आहे:

उमेदवार वर्ग	किमान उंची (Height)	छाती (Chest) – फक्त पुरुषांसाठी
पुरुष उमेदवार (Male Candidates)	किमान १६५ सें.मी.	न फुगवता किमान ७९ सें.मी. (५ सें.मी. फुगवता येणे आवश्यक)
महिला उमेदवार (Female Candidates)	किमान १५८ सें.मी.	लागू नाही

मैदानी चाचणी गुण विभागणी (Physical Efficiency Test – ५० गुण)

पोलीस भरती नियमांनुसार प्रथम ५० गुणांची शारीरिक मैदानी चाचणी घेतली जाते. यामध्ये किमान ५०% (२५ गुण) मिळवणारे उमेदवारच पुढील लेखी परीक्षेसाठी पात्र ठरतात:

Telegram group मध्ये जॉईन व्हा

पुरुष उमेदवारांसाठी चाचणी (एकूण ५० गुण):

१६०० मीटर धावणे (Running): २० गुण
१०० मीटर धावणे (Sprint): १५ गुण
गोळाफेक (Shot Put – वजन ७.२६० किलो): १५ गुण

महिला उमेदवारांसाठी चाचणी (एकूण ५० गुण):

८०० मीटर धावणे (Running): २० गुण
१०० मीटर धावणे (Sprint): १५ गुण
गोळाफेक (Shot Put – वजन ४ किलो): १५ गुण

लेखी परीक्षा स्वरूप व अभ्यासक्रम (Written Exam Pattern – १०० गुण)

मैदानी चाचणीत पात्र ठरलेल्या उमेदवारांची १०० गुणांची वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी (MCQ Pattern) लेखी परीक्षा घेतली जाते. परीक्षेसाठी ९० मिनिटांचा वेळ मिळतो:

विषय (Subject)	प्रश्न संख्या	एकूण गुण
अंकगणित (Mathematics)	२५ प्रश्न	२५ गुण
सामान्य ज्ञान व चालू घडामोडी (GK & Current Affairs)	२५ प्रश्न	२५ गुण
बुद्धिमत्ता चाचणी (Reasoning)	२५ प्रश्न	२५ गुण
मराठी व्याकरण (Marathi Grammar)	२५ प्रश्न	२५ गुण
एकूण (Total)	१०० प्रश्न	१०० गुण

वन विभागातील नोकरीच्या संधींसाठी आमचे महाराष्ट्र वनरक्षक भरती मार्गदर्शक आणि जलसंपदा विभाग भरती २०२६ हे लेख नक्की तपासा.

आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents List)

ऑनलाईन अर्ज भरताना आणि मूळ कागदपत्र पडताळणीवेळी (Document Verification) खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत:

१० वी व १२ वी उत्तीर्ण मूळ गुणपत्रिका आणि बोर्ड प्रमाणपत्र (Passing Certificate)
शाळा सोडल्याचा दाखला (School Leaving Certificate – LC)
जातीचे प्रमाणपत्र (Caste Certificate) व जात पडताळणी प्रमाणपत्र (Caste Validity)
चालू आर्थिक वर्षातील वैध नॉन-क्रिमीलेअर प्रमाणपत्र (Non-Creamy Layer Certificate)
महाराष्ट्र राज्याचा अधिवास दाखला (Domicile Certificate)
लहान कुटुंबाचे प्रतिज्ञापत्र (Small Family Declaration)
ओळख पुरावा (आधार कार्ड किंवा पॅन कार्ड) आणि ४ पासपोर्ट आकाराचे ताजे रंगीत फोटो
खेळाडू / होमगार्ड / प्रकल्पग्रस्त प्रमाणपत्र (आरक्षण लाभ घ्यायचा असल्यास)

कारागृह शिपाई भरतीसाठी अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Guide)

उमेदवारांनी आपला ऑनलाईन अर्ज करण्यासाठी खालील पायऱ्यांचे अनुसरण करावे:

अधिकृत पोर्टल उघडा: सर्वात आधी महाराष्ट्र पोलीस किंवा कारागृह विभागाच्या भरती पोर्टलला mahapolice.gov.in भेट द्या.
नवीन नोंदणी करा: ‘New Registration’ लिंकवर जाऊन आपले नाव, मोबाईल क्रमांक आणि ईमेल आयडी टाकून नोंदणी करा.
अर्ज भरा: लॉगिन करून ‘कारागृह शिपाई’ पद आणि इच्छित जिल्हा/विभाग निवडून शैक्षणिक व वैयक्तिक माहिती भरा.
कागदपत्रे अपलोड करा: फोटो, स्वाक्षरी आणि आवश्यक कागदपत्रे विहित आकारात स्कॅन करून अपलोड करा.
अर्ज शुल्क भरा: खुल्या प्रवर्गासाठी ₹४५० आणि मागास प्रवर्गासाठी ₹३५० ऑनलाईन परीक्षा शुल्क जमा करा.
अर्जाची प्रिंट काढा: अर्ज अंतिम सबमिट केल्यानंतर अर्जाची प्रत डाऊनलोड करून सुरक्षित ठेवा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQs)

१. कारागृह शिपाई पदासाठी किमान शिक्षण काय हवे?

उमेदवार मान्यताप्राप्त शिक्षण मंडळाकडून १२ वी (HSC) परीक्षा उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.

२. अगोदर मैदानी चाचणी होते की लेखी परीक्षा?

प्रथम ५० गुणांची शारीरिक मैदानी चाचणी (Physical Test) घेतली जाते. त्यात किमान २५ गुण मिळवणारे उमेदवार १:१० प्रमाणात लेखी परीक्षेसाठी पात्र ठरतात.

३. पोलीस शिपाई आणि कारागृह शिपाई यांमध्ये काय फरक आहे?

पोलीस शिपाई हे सामान्य कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी शहरात व ग्रामीण भागात काम करतात, तर कारागृह शिपाई हे राज्यातील मध्यवर्ती व जिल्हा तुरुंगांमध्ये बंद्यांची सुरक्षा व व्यवस्थापनाचे काम पाहतात. दोघांचे वेतनमान समान असते.

४. महिला उमेदवार या भरतीसाठी पात्र आहेत का?

होय, महिलांसाठी ३०% समांतर आरक्षण लागू असून पात्र महिला उमेदवार अर्ज करू शकतात.

५. अधिकृत जाहिरात कुठे पाहता येईल?

अधिकृत जाहिरात महाराष्ट्र राज्य पोलिसांच्या mahapolice.gov.in आणि कारागृह विभागाच्या mahaprisons.gov.in संकेतस्थळावर उपलब्ध असते.