महाराष्ट्र राज्यातील ६५ वर्षे व त्यावरील ज्येष्ठ नागरिकांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी आणि त्यांचे दैनंदिन जीवन सुकर व स्वावलंबी बनवण्यासाठी राज्य शासनाच्या सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागामार्फत (Social Justice and Special Assistance Department) ‘मुख्यमंत्री वयोश्री योजना २०२६’ (Mukhyamantri Vayoshri Yojana 2026) राज्यभरात मोठ्या प्रमाणावर राबवली जात आहे. वाढत्या वयामुळे उद्भवणारे शारीरिक व मानसिक आजार, अपंगत्व आणि दुर्बलतेवर मात करण्यासाठी आवश्यक असणारी वैद्यकीय उपकरणे खरेदी करण्यासाठी या योजनेतून पात्र ज्येष्ठ नागरिकांच्या थेट बँक खात्यात ₹३,०००/- रुपयांचे एकरकमी आर्थिक साहाय्य जमा केले जाते.
राज्यातील गरीब व मध्यमवर्गीय कुटुंबातील वृद्धांना आपल्या उपचारांसाठी आणि चष्मा, श्रवणयंत्र, वॉकिंग स्टिक यांसारख्या साधनांसाठी इतरांवर अवलंबून राहावे लागू नये, यासाठी ही योजना अत्यंत महत्त्वाची ठरत आहे. जर तुमच्या घरात किंवा नात्यात ६५ वर्षांवरील आजी-आजोबा असतील, तर या योजनेचा लाभ कसा मिळवावा याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
📌 मुख्यमंत्री वयोश्री योजना २०२६: ठळक वैशिष्ट्ये (Quick Highlights)
| तपशील | अधिकृत माहिती |
|---|---|
| योजनेचे नाव | मुख्यमंत्री वयोश्री योजना (राज्य पुरस्कृत) |
| अंमलबजावणी विभाग | सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग, महाराष्ट्र शासन |
| आर्थिक मदतीचे स्वरूप | ₹३,०००/- एकरकमी थेट बँक खात्यात (DBT द्वारे) |
| उद्दिष्ट | वृद्धत्वामुळे लागणारी सहाय्यभूत उपकरणे व साधने खरेदी करणे |
| पात्र वयोमर्यादा | किमान ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वय असणारे ज्येष्ठ नागरिक |
| कौटुंबिक उत्पन्न मर्यादा | वार्षिक उत्पन्न ₹२.०० लाखांपेक्षा कमी (पिवळे किंवा केशरी रेशनकार्ड) |
| निधी हस्तांतरण पद्धत | आधार संलग्न बँक खात्यात थेट डीबीटी (Aadhaar Seeded DBT Mode) |
| अधिकृत संकेतस्थळ | sjsa.maharashtra.gov.in |
🦯 ₹३,००० साहाय्यातून कोणती सहाय्यक उपकरणे खरेदी करता येतात?
शासनाने मंजूर केलेल्या निधीमधून ज्येष्ठ नागरिकांना खालीलपैकी त्यांच्या गरजेनुसार उपकरणे खरेदी करता येतात:
- चष्मा (Spectacles): मोतीबिंदू किंवा दृष्टीदोष असणाऱ्या वृद्धांसाठी वाचन व दृष्टी चष्मा.
- श्रवणयंत्र (Hearing Aid): ऐकण्याची क्षमता कमी झालेल्या वृद्धांसाठी डिजिटल कानाची मशीन.
- ट्रायपॉड / कॉड्रिपॉड / वॉकिंग स्टिक (Walking Stick): चालताना तोल सावरण्यासाठी काठी किंवा वॉकर.
- व्हीलचेअर (Wheelchair): स्वतःहून हालचाल करू न शकणाऱ्या ज्येष्ठ नागरिकांसाठी चाकांची खुर्ची.
- कमोड चेअर (Commode Chair): नैसर्गिक विधींसाठी सोयीस्कर शौच खुर्ची.
- गुडघा ब्रेस व लंबर बेल्ट (Knee Brace & Lumbar Belt): सांधेदुखी व मणक्याच्या त्रासासाठी वैद्यकीय बेल्ट.
👤 योजनेसाठी पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
- अर्जदार हा महाराष्ट्र राज्याचा मूळ रहिवासी असणे आवश्यक आहे.
- दिनांक ३१ डिसेंबर २०२३ रोजी किंवा अर्ज करताना अर्जदाराचे वय ६५ वर्षे पूर्ण असणे बंधनकारक आहे.
- अर्जदाराच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न सर्व मार्गांनी मिळून ₹२,००,०००/- (दोन लाख रुपये) पेक्षा जास्त नसावे.
- अर्जदाराकडे पिवळे अथवा केशरी रेशनकार्ड असावे.
- अर्जदाराने यापूर्वी केंद्र शासनाच्या ‘राष्ट्रीय वयोश्री योजना’ किंवा इतर कोणत्याही शासकीय योजनेतून अशी उपकरणे मोफत मिळवलेली नसावीत.
- अर्जदाराचे स्वतःचे आधार कार्ड आणि ते सक्रिय बँक खात्याशी जोडलेले (NPCI Aadhaar Seeded) असणे अनिवार्य आहे.
📄 आवश्यक कागदपत्रांची यादी (Required Documents List)
- आधार कार्ड: जन्मतारीख व पत्त्याच्या पुराव्यासाठी.
- वयाचा पुरावा: शाळा सोडल्याचा दाखला / जन्म दाखला / मतदार ओळखपत्र / पासपोर्ट.
- उत्पन्नाचा दाखला: सक्षम प्राधिकाऱ्याने (तहसीलदार) दिलेला चालू वर्षाचा ₹२ लाखांच्या आतील उत्पन्नाचा दाखला किंवा पिवळे/केशरी रेशनकार्ड.
- रहिवासी दाखला (Domicile Certificate): किंवा महाराष्ट्र रहिवासी स्वयंघोषणापत्र.
- वैद्यकीय प्रमाणपत्र: शासकीय वैद्यकीय अधिकारी / जिल्हा शल्यचिकित्सक (Civil Surgeon) यांनी दिलेले उपकरण आवश्यकतेचे प्रमाणपत्र.
- बँक पासबुक प्रत: स्वतःच्या आधार लिंक बँक खात्याचे पासबुक.
- पासपोर्ट आकाराचे २ रंगीत फोटो.
- उपकरण खरेदीचे हमीपत्र / हमी बॉण्ड.
🚀 अर्ज कसा व कुठे करावा? (Application Procedure)
- अर्जदाराने किंवा त्यांच्या कुटुंबीयांनी सामाजिक न्याय विभागाच्या संकेतस्थळावरून अथवा स्थानिक समाज कल्याण कार्यालयातून विहित अर्जाचा नमुना प्राप्त करावा.
- अर्जात ज्येष्ठ नागरिकाचे पूर्ण नाव, आधार क्रमांक, जन्मतारीख, पत्ता आणि बँक खाते तपशील अचूक भरावेत.
- वर नमूद केलेल्या सर्व कागदपत्रांच्या साक्षांकित प्रती अर्जासोबत जोडाव्यात.
- हा संपूर्ण अर्ज आपल्या तालुक्यातील पंचायत समिती (समाज कल्याण विभाग) किंवा जिल्ह्यातील जिल्हा समाज कल्याण अधिकारी / समाज कल्याण आयुक्त कार्यालयात जमा करावा.
- कागदपत्रांची पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर पात्र ज्येष्ठ नागरिकांच्या थेट आधार संलग्न बँक खात्यात ₹३,००० ची रक्कम डीबीटीद्वारे जमा केली जाते.
🔗 हे सुद्धा नक्की वाचा (संबंधित महत्त्वाचे शासकीय व शेती योजना लेख)
- मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना २०२६: ई-केवायसी व ₹१,५०० हप्ता बँक खात्यात जमा
- नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना २०२६: खात्यात ₹२,००० चा नवीन हप्ता जमा
- महाराष्ट्र पोलीस शिपाई भरती २०२६: १२ वी पासवर १७,०००+ पदांची मेगा भरती जाहीर
- गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना २०२६: अपघात झाल्यास ₹२ लाख थेट खात्यात
❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQs)
प्र. १: एकाच घरातील पती आणि पत्नी दोघेही ६५ वर्षांवरील असल्यास दोघांना लाभ मिळेल का?
उत्तर: होय! जर कुटुंबाचे एकूण वार्षिक उत्पन्न ₹२ लाखांच्या आत असेल आणि दोघेही ६५ वर्षे वयाची अट पूर्ण करत असतील, तर पती आणि पत्नी या दोघांनाही स्वतंत्रपणे प्रत्येकी ₹३,००० चा लाभ मिळतो.
प्र. २: ही मदत दरमहा मिळणार आहे का?
उत्तर: नाही, ही मदत दरमहा नसून आवश्यक सहाय्यकारी उपकरणे खरेदी करण्यासाठी दिली जाणारी एकरकमी (One-time) ₹३,००० ची विशेष आर्थिक मदत आहे.
प्र. ३: बँक खाते आधार लिंक असणे का गरजेचे आहे?
उत्तर: ही रक्कम शासनाच्या डीबीटी (Direct Benefit Transfer) प्रणालीद्वारे दिली जात असल्याने आधार संलग्न बँक खात्यातच ती विनाअडथळा जमा होते.
माहितीपर सूचना (Disclaimer): सदर माहिती सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग, महाराष्ट्र शासनाच्या शासन निर्णय क्र. ज्येष्ठना-२०२२/प्र.क्र.३४४/सामासु नुसार संकलित केली आहे. योजना अटी, निकष व मंजुरीचे अंतिम अधिकार जिल्हा समाज कल्याण समितीकडे राहतील. अधिक माहितीसाठी sjsa.maharashtra.gov.in ला भेट द्यावी.