ट्रॅक्टर व कृषी अवजारे अनुदान योजना २०२६ (Maharashtra Tractor & Farm Equipment Subsidy Scheme 2026): शेतीची कामे वेळेवर होण्यासाठी, मजुरांची टंचाई दूर करण्यासाठी आणि शेतीचा उत्पादन खर्च कमी करण्यासाठी यांत्रिकीकरण अत्यंत आवश्यक झाले आहे. याच उद्देशाने महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागामार्फत राज्य कृषी यांत्रिकीकरण योजना (State Agriculture Mechanization Scheme) आणि कृषी यांत्रिकीकरण उपअभियान (SMAM) अंतर्गत शेतकऱ्यांना नवीन ट्रॅक्टर व आधुनिक कृषी अवजारे खरेदीसाठी भरघोस अनुदान दिले जात आहे.
या योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना नवीन ट्रॅक्टर खरेदीवर कमाल ₹१,२५,००० पर्यंत किंवा ५०% थेट बँक खात्यात अनुदान (Direct Benefit Transfer – DBT) दिले जाते. याशिवाय रोटाव्हेटर, नांगर, पेरणी यंत्र आणि मळणी यंत्र यांसारख्या अवजारांवरही ४०% ते ५०% अनुदान मिळते. जर तुम्हालाही अनुदानावर नवीन ट्रॅक्टर किंवा कृषी अवजारे घ्यायची असतील, तर पात्रता, कागदपत्रे आणि महाडीबीटीवर अर्ज कसा करावा याची संपूर्ण माहिती खाली अगदी साध्या आणि सोप्या भाषेत दिली आहे.
ट्रॅक्टर व कृषी अवजारे अनुदान योजना: ठळक माहिती (Overview)
योजनेची सर्व मुख्य वैशिष्ट्ये एका दृष्टीक्षेपात समजून घेण्यासाठी खालील तक्ता पहा:
| महत्त्वाचा मुद्दा | सविस्तर माहिती |
|---|---|
| योजनेचे नाव | राज्य कृषी यांत्रिकीकरण योजना २०२६ (Tractor Anudan Yojana) |
| अंमलबजावणी विभाग | कृषी विभाग, महाराष्ट्र शासन (Department of Agriculture) |
| मिळणारे अनुदान | ट्रॅक्टरसाठी: कमाल ₹१,२५,००० पर्यंत (५०%) अवजारांसाठी: ४०% ते ५०% अनुदान |
| लाभार्थी पात्रता | राज्यातील सर्व शेतकरी (अनुसूचित जाती, जमाती, महिला व अल्पभूधारकांना प्राधान्य) |
| निवड पद्धत | संगणकीय सोडत / लॉटरी पद्धत (Computerized Lucky Draw) |
| अर्ज करण्याची पद्धत | महाडीबीटी शेतकरी पोर्टलवर ऑनलाईन (MahaDBT Online) |
| अधिकृत संकेतस्थळ | mahadbt.maharashtra.gov.in |
शेतकरी बांधवांनो, सिंचन आणि शेतीविषयक इतर फायदेशीर योजनांची माहिती मिळवण्यासाठी आमचे मागेल त्याला शेततळे योजना आणि बळीराजा मोफत वीज योजना हे लेख नक्की वाचा.
अनुदानाचे स्वरूप व अवजारांची यादी (Subsidy Rates & Equipment List)
शेतकऱ्यांच्या प्रवर्गावर आधारित शासनाकडून खालीलप्रमाणे अनुदान दिले जाते:
| यंत्र / अवजाराचे नाव | SC / ST / महिला व अल्पभूधारक शेतकरी | इतर सर्वसाधारण शेतकरी |
|---|---|---|
| नवीन ट्रॅक्टर (Tractor – 20 ते 70 HP) | किमतीच्या ५०% (कमाल ₹१,२५,०००) | किमतीच्या ४०% (कमाल ₹१,००,०००) |
| पॉवर टिलर (Power Tiller – 8 HP पेक्षा जास्त) | किमतीच्या ५०% (कमाल ₹८५,०००) | किमतीच्या ४०% (कमाल ₹७०,०००) |
| रोटाव्हेटर (Rotavator) | किमतीच्या ५०% (कमाल ₹४२,०००) | किमतीच्या ४०% (कमाल ₹३४,०००) |
| स्वयंचलित पेरणी यंत्र (Seed-cum-Fertilizer Drill) | किमतीच्या ५०% (कमाल ₹२०,०००) | किमतीच्या ४०% (कमाल ₹१६,०००) |
| मळणी यंत्र / थ्रेशर (Multi-crop Thresher) | किमतीच्या ५०% (कमाल ₹१,००,०००) | किमतीच्या ४०% (कमाल ₹८०,०००) |
पात्रतेचे निकष व नियम (Eligibility Criteria)
ट्रॅक्टर व कृषी अवजारे अनुदानाचा लाभ घेण्यासाठी खालील अटींची पूर्तता करणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार शेतकरी हा महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असावा.
- शेतकऱ्याच्या नावावर स्वतःची शेतजमीन (७/१२ आणि ८-अ उतारा) असणे आवश्यक आहे.
- कुटुंबातील केवळ एकाच व्यक्तीला ट्रॅक्टर किंवा अवजाराच्या एका घटकासाठी अनुदान देय असेल.
- शेतकऱ्याने यापूर्वी मागील १० वर्षांत कोणत्याही सरकारी योजनेतून ट्रॅक्टर अनुदानाचा लाभ घेतलेला नसावा.
- अवजारांसाठी (उदा. रोटाव्हेटर) अर्ज करताना शेतकऱ्याकडे स्वतःचा किंवा कुटुंबातील ट्रॅक्टर असणे आवश्यक आहे (ट्रॅक्टरची आरसी बुक प्रत आवश्यक).
- कृषी विभागाचे पूर्वसंमती पत्र (Prior Sanction Letter) मिळाल्यानंतरच अधिकृत विक्रेत्याकडून यंत्र खरेदी करणे बंधनकारक आहे.
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents List)
महाडीबीटी पोर्टलवर ऑनलाईन अर्ज करताना आणि लॉटरीत नाव आल्यावर खालील कागदपत्रे सादर करावी लागतात:
- चालू वर्षातील डिजिटल स्वाक्षरी असलेला ७/१२ (7/12) आणि ८-अ उतारा
- शेतकऱ्याचे आधार कार्ड (Aadhaar Card)
- आधार लिंक असलेले बँक पासबुक (Aadhaar Seeded Bank Passbook)
- अनुसूचित जाती / जमाती प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी जातीचे प्रमाणपत्र (Caste Certificate)
- स्वयंघोषणा हमीपत्र (Self Declaration Form)
- ट्रॅक्टर अवजारांसाठी अर्ज करत असल्यास ट्रॅक्टरची नोंदणी पुस्तिका (Tractor RC Book)
- यंत्र खरेदीचे अधिकृत जीएसटी बिल (GST Invoice – लॉटरीत निवड झाल्यानंतर)
शेतकऱ्यांना दरवर्षी आर्थिक पाठबळ देणाऱ्या नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना या लेखाची माहिती अवश्य पहा.
महाडीबीटी पोर्टलवर ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Guide)
अनुदानासाठी अर्ज करण्याची सोपी प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:
- पोर्टल उघडा: सर्वात प्रथम महाराष्ट्र शासनाच्या mahadbt.maharashtra.gov.in या अधिकृत वेबसाइटवर जा.
- शेतकरी लॉगिन: आधार क्रमांक किंवा युझर आयडी-पासवर्ड टाकून पोर्टलवर लॉगिन करा.
- घटक निवडा: ‘कृषी यांत्रिकीकरण’ (Farm Mechanization) या पर्यायावर क्लिक करून ‘ट्रॅक्टर’ किंवा ‘कृषी अवजारे’ हा पर्याय निवडा.
- तपशील भरा: यंत्राचा प्रकार, अश्वशक्ती (HP) आणि तुमच्या शेतीचा तपशील निवडून अर्ज सेव्ह करा.
- अर्ज फी भरा: २३.६० रुपये ऑनलाईन शुल्क भरून अर्ज फायनल सबमिट करा.
- लॉटरी सोडत: कृषी विभागामार्फत होणाऱ्या संगणकीय सोडतीत (Lottery) नाव आल्यास मोबाईलवर एसएमएसद्वारे कळवले जाते.
- पूर्वसंमती व खरेदी: पोर्टलवरून पूर्वसंमती पत्र डाऊनलोड करून अधिकृत विक्रेत्याकडून ट्रॅक्टर किंवा यंत्र खरेदी करा आणि बिल पोर्टलवर अपलोड करा.
- मोका तपासणी व अनुदान: कृषी अधिकाऱ्यांनी प्रत्यक्ष जागेवर येऊन यंत्राची तपासणी केल्यानंतर अनुदानाची रक्कम थेट बँक खात्यात जमा होते.
नैसर्गिक आपत्तीत पिकांचे नुकसान झाल्यास मदत मिळवण्यासाठी आमचे पिक विमा योजना २०२६ मार्गदर्शक नक्की वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQs)
१. ट्रॅक्टर खरेदीवर जास्तीत जास्त किती अनुदान मिळते?
अनुसूचित जाती, जमाती, महिला व अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना ट्रॅक्टर खरेदीवर किमतीच्या ५०% म्हणजेच कमाल ₹१,२५,००० पर्यंत आणि इतर शेतकऱ्यांना ₹१,००,००० पर्यंत अनुदान मिळते.
२. आधी ट्रॅक्टर खरेदी करून नंतर अनुदानासाठी अर्ज करता येतो का?
नाही. महाडीबीटी सोडतीत नाव येऊन कृषी विभागाचे पूर्वसंमती पत्र (Prior Sanction) मिळाल्यानंतरच ट्रॅक्टर खरेदी करणे बंधनकारक आहे. आधी खरेदी केलेल्या ट्रॅक्टरला अनुदान मिळत नाही.
३. ट्रॅक्टर किती वर्षांपर्यंत विकता येत नाही?
अनुदानावर खरेदी केलेला ट्रॅक्टर पुढील किमान ६ वर्षे विकता, गहाण ठेवता किंवा दुसऱ्याच्या नावावर हस्तांतरित करता येत नाही.
४. अनुदानाची रक्कम कशी मिळते?
यंत्र खरेदीचे जीएसटी बिल आणि तपासणी अहवाल मंजूर झाल्यानंतर अनुदानाची संपूर्ण रक्कम थेट शेतकऱ्याच्या आधार लिंक बँक खात्यात (DBT द्वारे) जमा केली जाते.
५. अर्ज करण्यासाठी अधिकृत वेबसाइट कोणती आहे?
या योजनेचा ऑनलाईन अर्ज महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत महाडीबीटी शेतकरी पोर्टल (mahadbt.maharashtra.gov.in) वर उपलब्ध आहे.