राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिष्यवृत्ती २०२६: कॉलेज विद्यार्थ्यांना ५०% फी माफी; असा करा MahaDBT वर अर्ज

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना २०२६ (Rajarshi Chhatrapati Shahu Maharaj Shikshan Shulkh Shishyavrutti Yojna 2026): महाराष्ट्रातील उच्च व तंत्र शिक्षणातील वाढत्या शुल्कामुळे अनेक सामान्य व मध्यमवर्गीय कुटुंबातील हुशार विद्यार्थ्यांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागतो. विशेषतः खुला प्रवर्ग (Open / General Category), मराठा व एसईबीसी (SEBC) प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांना इतर आरक्षित प्रवर्गांप्रमाणे फी सवलत मिळत नसल्याने इंजिनिअरिंग, मेडिकल, फार्मसी, मॅनेजमेंट किंवा पदवीचे महागडे शिक्षण घेणे कठीण होते.

या सर्व गरजू विद्यार्थ्यांना मोठा आर्थिक दिलासा देण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च व तंत्र शिक्षण विभागामार्फत (Higher and Technical Education Department) ‘राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना’ (ईबीसी शिष्यवृत्ती – EBC Scholarship) राबवली जात आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र विद्यार्थ्यांना महाविद्यालयाच्या शिक्षण शुल्क (Tuition Fees) आणि परीक्षा शुल्कामध्ये (Exam Fees) तब्बल ५०% थेट फी माफी (50% Fee Reimbursement) दिली जाते. वर्षाला ₹८ लाखांच्या आत कौटुंबिक उत्पन्न असणारे विद्यार्थी या योजनेसाठी पात्र आहेत. या लेखात आपण योजनेची पात्रता, समाविष्ट कोर्सेस, लागणारी कागदपत्रे आणि महाडीबीटी (MahaDBT Portal) वर ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा याची संपूर्ण माहिती सोप्या भाषेत जाणून घेणार आहोत.

Table of Contents

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिष्यवृत्ती २०२६: ठळक बाबी एका दृष्टिक्षेपात (Overview)

महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांच्या सोयीसाठी या शिष्यवृत्तीचा मुख्य तपशील खालील तक्त्यामध्ये दिला आहे:

Telegram group मध्ये जॉईन व्हा
बाबी (Particulars) तपशील (Details)
शिष्यवृत्तीचे नाव (Scheme Name) राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना (EBC Scholarship)
राबवणारा विभाग (Department) उच्च व तंत्र शिक्षण विभाग (DTE / DHE), महाराष्ट्र शासन
मिळणारा आर्थिक लाभ (Benefit) शिक्षण शुल्क व परीक्षा शुल्कामध्ये ५०% थेट फी माफी (प्रतिपूर्ती)
कौटुंबिक उत्पन्न मर्यादा (Income Limit) वार्षिक कमाल ₹८,००,०००/- पर्यंत (८ लाख रुपये)
पात्र प्रवर्ग (Target Category) खुला प्रवर्ग (Open / General), ईडब्ल्यूएस (EWS) आणि एसईबीसी (SEBC)
अर्ज करण्याची पद्धत (Application Mode) महाडीबीटी पोर्टलवर ऑनलाईन अर्ज (MahaDBT Portal)
अधिकृत संकेतस्थळ (Official Website) mahadbt.maharashtra.gov.in व dte.maharashtra.gov.in

शिष्यवृत्तीचे स्वरूप व मिळणारी फी सवलत (Scholarship Benefits)

या योजनेअंतर्गत विद्यार्थ्यांच्या महाविद्यालयाच्या प्रकारानुसार आणि अभ्यासक्रमानुसार खालीलप्रमाणे फी सवलत दिली जाते:

महाविद्यालयाचा प्रकार (College Type) शिक्षण शुल्क सवलत (Tuition Fee) परीक्षा शुल्क सवलत (Exam Fee)
सरकारी व अनुदानित महाविद्यालये (Govt & Aided) १००% किंवा ५०% शिक्षण शुल्क माफी ५०% ते १००% परीक्षा शुल्क माफी
विनाअनुदानित खाजगी महाविद्यालये (Private Unaided) ५०% शिक्षण शुल्क प्रतिपूर्ती ५०% परीक्षा शुल्क प्रतिपूर्ती

(महत्त्वाचे: ही शिष्यवृत्ती थेट महाविद्यालयाच्या खात्यात जमा होते, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना प्रवेशाच्या वेळी एकूण फीपैकी केवळ ५०% फी भरावी लागते.)

तसेच मुलींसाठी शासकीय शुल्कात १००% मोफत उच्च शिक्षणाचा लाभ कसा मिळवावा यासाठी आमचा महाराष्ट्र मुलींना मोफत उच्च शिक्षण योजना २०२६ हा लेख नक्की वाचा.

योजनेसाठी समाविष्ट असलेले प्रमुख अभ्यासक्रम (Eligible Courses)

राज्यातील शासनमान्य विद्यापीठे आणि तंत्रशिक्षण मंडळाशी संलग्न खालील सर्व अभ्यासक्रमांसाठी ही शिष्यवृत्ती लागू आहे:

Telegram group मध्ये जॉईन व्हा
  • अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान: पदविका (Diploma / Polytechnic), पदवी (B.E. / B.Tech) आणि पदव्युत्तर (M.E. / M.Tech).
  • वैद्यकीय व आरोग्य विज्ञान: एमबीबीएस (MBBS), बीएएमएस (BAMS), बीएचएमएस (BHMS), बीडीएस (BDS), फिजिओथेरपी व नर्सिंग.
  • औषधनिर्माण शास्त्र (Pharmacy): डी.फार्म (D.Pharm), बी.फार्म (B.Pharm) आणि एम.फार्म (M.Pharm).
  • व्यवस्थापन व संगणक: एमबीए (MBA), एमएमएस (MMS), एमसीए (MCA) आणि वास्तुशास्त्र (Architecture).
  • पारंपारिक उच्च शिक्षण: कला (B.A.), वाणिज्य (B.Com), विज्ञान (B.Sc.), विधी (LLB), कृषी (B.Sc. Agriculture) आणि सर्व पदव्युत्तर कोर्सेस.

योजनेसाठी आवश्यक पात्रता व अटी (Eligibility Criteria)

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्तीचा लाभ मिळवण्यासाठी खालील निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे:

  • महाराष्ट्राचा रहिवासी: विद्यार्थी हा महाराष्ट्र राज्याचा कायमस्वरूपी रहिवासी असणे अनिवार्य आहे (अधिवास प्रमाणपत्र आवश्यक).
  • कॅप राउंड प्रवेश (CAP Admission): व्यावसायिक अभ्यासक्रमांमध्ये (उदा. Engineering, Medical, Pharmacy) प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी राज्य सामाईक प्रवेश परीक्षा कक्षाच्या (CET Cell) केंद्रीय प्रवेश प्रक्रियेद्वारे (CAP Round) अधिकृत प्रवेश घेतलेला असावा. इन्स्टिट्यूट लेव्हल किंवा मॅनेजमेंट कोट्यातील प्रवेशांना ही शिष्यवृत्ती मिळत नाही.
  • उत्पन्न मर्यादा: विद्यार्थ्यांच्या कुटुंबाचे सर्व मार्गांनी मिळणारे वार्षिक उत्पन्न कमाल ₹८,००,००० (आठ लाख रुपये) पर्यंत असावे. सक्षम महसूल अधिकाऱ्याचा (तहसीलदार) उत्पन्नाचा दाखला आवश्यक आहे.
  • कुटुंबातील अपत्य मर्यादा: एका कुटुंबातील जास्तीत जास्त दोन अपत्यांनाच या शिष्यवृत्तीचा लाभ घेता येतो (मुलींच्या बाबतीत अपत्य संख्या शिथिल आहे).
  • इतर शिष्यवृत्ती नसावी: विद्यार्थ्याने केंद्र किंवा राज्य शासनाची इतर कोणतीही समांतर शिष्यवृत्ती घेतलेली नसावी.
  • हजेरी: विद्यार्थ्याची चालू शैक्षणिक वर्षात महाविद्यालयात किमान ७५% उपस्थिती असणे बंधनकारक आहे.

वसतिगृहाविना शहरात शिकणाऱ्या मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांसाठी मिळणाऱ्या ₹६०,००० भत्त्याबद्दल जाणून घेण्यासाठी आमचा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्वाधार योजना २०२६ हा लेख जरूर तपासा.

अर्ज करण्यासाठी लागणारी आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)

महाडीबीटी पोर्टलवर ईबीसी शिष्यवृत्तीचा फॉर्म भरताना खालील कागदपत्रे स्कॅन करून तयार ठेवावीत:

  • विद्यार्थ्याचे आधार कार्ड (Aadhaar Card) आणि आधार लिंक असलेला मोबाईल नंबर.
  • तहसीलदारांनी दिलेला चालू आर्थिक वर्षाचा अधिकृत कौटुंबिक उत्पन्नाचा दाखला (वार्षिक उत्पन्न ₹८ लाखांच्या आत).
  • महाराष्ट्र अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile Certificate).
  • १०वी, १२वी किंवा मागील वर्षाची उत्तीर्ण गुणपत्रिका (Marksheet).
  • सीईटी सेलचे अधिकृत कॅप अलॉटमेंट लेटर (CAP Allotment Letter).
  • चालू वर्षाची कॉलेज फी पावती (College Fee Receipt) आणि बोनाफाईड प्रमाणपत्र (Bonafide Certificate).
  • विद्यार्थ्यांचे स्वतःचे आधार संलग्न राष्ट्रीयीकृत बँक पासबुक (Aadhaar Seeded Bank Account).
  • कुटुंबाचे रेशन कार्ड (अपत्य संख्येच्या पडताळणीसाठी) आणि पालकांचे प्रतिज्ञापत्र (Declaration Certificate).
  • गॅप असल्यास गॅप सर्टिफिकेट (Gap Affidavit – लागू असल्यास).

स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी मोफत कोचिंग व विद्यावेतनाविषयी माहितीसाठी आमचा बार्टी MPSC व UPSC मोफत प्रशिक्षण व दरमहा ₹१०,००० विद्यावेतन हा लेख नक्की वाचा.

महाडीबीटी (MahaDBT) वर ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Guide)

विद्यार्थी मित्रांनी खालील सोप्या पायऱ्या वापरून महाडीबीटी पोर्टलवर आपला ऑनलाईन अर्ज भरावा:

  1. महाडीबीटी पोर्टल उघडा: सर्वात आधी महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत महाडीबीटी पोर्टल mahadbt.maharashtra.gov.in वर जा.
  2. नवीन नोंदणी करा: ‘New Applicant Registration’ वर क्लिक करून विद्यार्थ्याचे नाव, आधार नंबर व मोबाईल नंबर टाकून युझरनेम व पासवर्ड तयार करा.
  3. प्रोफाइल पूर्ण करा: लॉगिन करून वैयक्तिक माहिती, पत्ता, जातीचा तपशील, कौटुंबिक उत्पन्न, मागील वर्षाचे गुण आणि चालू अभ्यासक्रमाची माहिती अचूक भरा.
  4. योजना निवडा: ‘All Schemes’ मध्ये जाऊन ‘उच्च व तंत्र शिक्षण विभाग’ (Directorate of Technical Education / Higher Education) निवडा आणि त्यामध्ये ‘राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना’ हा पर्याय निवडा.
  5. कागदपत्रे अपलोड करा: उत्पन्नाचा दाखला, डोमिसाईल, कॅप लेटर व कॉलेज फी पावती स्कॅन करून अपलोड करा.
  6. अर्ज सबमिट करा: भरलेली सर्व माहिती काळजीपूर्वक तपासून अर्ज अंतिम सबमिट करा आणि अर्जाची पावती (Application ID Print) डाऊनलोड करा.
  7. कॉलेजमध्ये पडताळणी: डाऊनलोड केलेल्या अर्जाची प्रिंट काढून आवश्यक सर्व कागदपत्रांच्या झेरॉक्स प्रतींसह आपल्या महाविद्यालयाच्या शिष्यवृत्ती विभागात जमा करा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQs)

१. राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिष्यवृत्तीमध्ये किती टक्के फी माफ होते?

या योजनेअंतर्गत पात्र विद्यार्थ्यांना एकूण शिक्षण शुल्क (Tuition Fee) आणि परीक्षा शुल्काच्या (Exam Fee) ५०% फी माफी दिली जाते.

२. या शिष्यवृत्तीसाठी कौटुंबिक उत्पन्नाची मर्यादा काय आहे?

पालकांचे सर्व मार्गांनी मिळणारे वार्षिक उत्पन्न ₹८,००,००० (आठ लाख रुपये) किंवा त्यापेक्षा कमी असणे आवश्यक आहे.

३. खाजगी कॉलेजमध्ये शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना ही शिष्यवृत्ती मिळते का?

होय, जर विद्यार्थ्याने सीईटी सेलच्या अधिकृत कॅप राउंडद्वारे (CAP Round) विनाअनुदानित खाजगी महाविद्यालयात प्रवेश घेतला असेल, तर त्याला ५०% फी माफीचा लाभ मिळतो.

४. ईबीसी शिष्यवृत्तीसाठी अधिकृत पोर्टल कोणते आहे?

या योजनेचे सर्व अर्ज महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत महाडीबीटी पोर्टल mahadbt.maharashtra.gov.in वर ऑनलाईन स्वीकारले जातात.

निष्कर्ष: राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना ही महाराष्ट्रातील लाखो सर्वसामान्य विद्यार्थ्यांचे उच्च शिक्षणाचे स्वप्न पूर्ण करणारी क्रांतिकारी योजना आहे. जर तुम्ही उच्च शिक्षणासाठी प्रवेश घेतला असेल आणि तुमचे उत्पन्न ₹८ लाखांच्या आत असेल, तर आजच महाडीबीटी पोर्टलवर अर्ज करा आणि ५०% फी सवलतीचा हक्काचा लाभ मिळवा!

Leave a Comment